Με τις θερμοκρασίες να πέφτουν αισθητά, έχοντας πλέον μπει στην καρδία του χειμώνα πολλοί αναρωτιούνται αν χρειάζεται έκτακτη αλλαγή λαδιών κινητήρα ή αν αρκεί να ακολουθείται κανονικά το πρόγραμμα συντήρησης του κατασκευαστή.

Η συντήρηση ενός αυτοκινήτου είναι μια πλήρως σύνθετη διαδικασία με αρκετές παραμέτρους, με τα αναλώσιμα και ειδικά το λάδι κινητήρα να αποτελούν έναν από τους πιο κρίσιμους παράγοντες για τη μακροζωία και την αξιοπιστία του.

Και αυτό γιατί το λιπαντικό διασφαλίζει ότι τα κινούμενα μέρη του κινητήρα λειτουργούν ομαλά, μειώνοντας τις τριβές και απομακρύνοντας τη θερμότητα που αναπτύσσεται κατά την καύση.

Σε κάθε περίπτωση, όμως, με την πάροδο του χρόνου άλλα και τη χρήση του οχήματος, το λάδι φθείρεται, οξειδώνεται και χάνει σταδιακά τις προστατευτικές του ιδιότητες, γι’ αυτό και η αλλαγή του πρέπει να γίνεται ακριβώς στα διαστήματα που προβλέπει ο κατασκευαστής.

Κάτι που επηρεάζει όμως ακόμη περισσότερο τη φυσική συμπεριφορά του λαδιού είναι οι χαμηλές θεμοκρασίες, με πολλούς οδηγούς να θεωρούν ότι σε ιδιαίτερα χαμηλές θερμοκρασίες, είναι απαραίτητο το να αλλάζουμε το λάδι. Για να δοθεί σαφής απάντηση, όμως, πρέπει να κατανοήσουμε τι ακριβώς είναι αυτό καθορίζει τη συμπεριφορά ενός λιπαντικού, τόσο σε φυσιολογικές όσο και σε πιο χαμηλές θερμοκρασίες.

Αρχικά, τα σύγχρονα λάδια κινητήρα είναι σχεδιασμένα για να καλύπτουν συγκεκριμένες απαιτήσεις κινητήρων και να λειτουργούν αποδοτικά σε ένα ευρύ φάσμα θερμοκρασιών. Κάθε κινητήρας έχει διαφορετικές ανάγκες, γι’ αυτό και οι κατασκευαστές ορίζουν με ακρίβεια ποιο λιπαντικό πρέπει να χρησιμοποιείται.

Κομβικό ρόλο σε αυτό παίζει το ιξώδες του λαδιού, δηλαδή η αντίστασή του στη ροή, η οποία μεταβάλλεται ανάλογα με τη θερμοκρασία. Το ιξώδες επηρεάζει άμεσα τόσο την ευκολία εκκίνησης του κινητήρα όσο και το επίπεδο προστασίας που προσφέρεται στα εσωτερικά του μέρη.

Ένα υπερβολικά παχύ λάδι σε χαμηλές θερμοκρασίες δυσκολεύεται να κυκλοφορήσει, αυξάνοντας τις τριβές και καταπονώντας τον κινητήρα κατά την εκκίνηση. Αντίθετα, ένα υπερβολικά λεπτό λάδι μπορεί να μην δημιουργεί επαρκή στρώση λίπανσης, ειδικά όταν βρίσκεται υπό υψηλό φορτίο.

Το ιξώδες είναι μάλιστα και το χαρακτηριστικό που αποτυπώνεται στον γνωστό κωδικό, όπως για παράδειγμα 10W-40. Ο αριθμός πριν από το γράμμα «W», που προέρχεται από τη λέξη “winter”(χειμώνας), δείχνει τη συμπεριφορά του λαδιού στις χαμηλές θερμοκρασίες.

Όσο μικρότερος είναι αυτός ο αριθμός, τόσο πιο ρευστό παραμένει το λάδι στο κρύο, διευκολύνοντας την εκκίνηση και τη σωστή λίπανση από τα πρώτα κιόλας δευτερόλεπτα λειτουργίας, με το δεύτερο αριθμό να αφορά τη συμπεριφορά του λαδιού σε υψηλές θερμοκρασίες λειτουργίας.

Σύμφωνα με τους ειδικούς, στις περισσότερες περιπτώσεις δεν υπάρχει λόγος για έκτακτη αλλαγή λαδιών μόνο και μόνο επειδή μπήκε ο χειμώνας, εφόσον το λιπαντικό που χρησιμοποιείται είναι αυτό που προτείνει ο κατασκευαστής.

Τα σύγχρονα λάδια αυτοκινήτων έχουν σχεδιαστεί ώστε να ανταποκρίνονται επαρκώς τόσο στο κρύο όσο και στη ζέστη. Μόνο σε περιπτώσεις ιδιαίτερα χαμηλών ή ακραίων θερμοκρασιών, και σε περιπτώσεις που το λάδι που βρίσκεται ήδη στον κινητήρα δεν διαθέτει το κατάλληλο ιξώδες για τέτοιες συνθήκες, μπορεί να εξεταστεί η αντικατάστασή του με κάποιο πιο κατάλληλο.

Παράλληλα, στην αγορά υπάρχουν και πρόσθετα ή εξελιγμένα συνθετικά λιπαντικά που διατηρούν σταθερά τα χαρακτηριστικά τους ακόμη και σε έντονο ψύχος. Η χρήση τους μπορεί να εξασφαλίσει ομαλή λειτουργία του κινητήρα χωρίς την ανάγκη πρόωρης αλλαγής λαδιών, προσφέροντας ταυτόχρονα υψηλό επίπεδο προστασίας.