Όλοι οι χρήστες φοβούνται την επικίνδυνη συμπεριφορά των άλλων αλλά ταυτόχρονα πολλοί συμβάλλουν σε αυτό το κλίμα άγχους.

Περισσότεροι από 9 στους 10 οδηγούς φοβούνται την επικίνδυνη συμπεριφορά των άλλων οι οποίοι δεν μπορούν να αντισταθούν στην παρορμητικότητα και τον ατομικισμό.

Αυτό είναι και ο βασικό συμπέρασμα της 5ης Ευρωπαϊκής έρευνας για την κοινή χρήση του οδικού δικτύου που πραγματοποίησε το Ίδρυμα VINCI Autoroutes. Η έρευνα αυτή, που διεξήχθη από την Ipsos, εξετάζει συγκεκριμένα τη συμπεριφορά των Ευρωπαίων που καλούνται να αντιμετωπίσουν, στο οδικό δίκτυο, τη συνύπαρξη διαφορετικών τρόπων μετακίνησης. Πόσο προσέχουν τους άλλους χρήστες του οδικού δικτύου οι οδηγοί αυτοκινήτων, οι οδηγοί μηχανοκίνητων δίκυκλων, οι ποδηλάτες ή οι πεζοί; Σε ποιο βαθμό σέβονται τους κανόνες κοινής χρήσης του οδικού δικτύου; Οι απαντήσεις 12.403 Ευρωπαίων καταδεικνύουν την ανάγκη ευαισθητοποίησης όλων των χρηστών του οδικού δικτύου ως προς την ανάγκη σεβασμού των υπολοίπων και των κανόνων του κώδικα οδικής κυκλοφορίας, ώστε να μπορούν να συμβιώνουν αρμονικά στον δρόμο.

Το αποτέλεσμα είναι ότι σχεδόν όλοι οι χρήστες φοβούνται την επικίνδυνη συμπεριφορά των άλλων (93% στην ΕΕ και 93% στην Ελλάδα), αλλά ταυτόχρονα πολλοί συμβάλλουν σε αυτό το κλίμα άγχους με τη δική τους στάση απέναντι στους άλλους χρήστες, ανεξάρτητα από τον τρόπο μετακίνησής τους.

Επίσης οι μισοί οδηγοί ξεχνούν να ανάψουν το φλας ότι προσπερνούν ή αλλάζουν κατεύθυνση, η πλειοψηφία των ποδηλατών κυκλοφορούν στα πεζοδρόμια, περισσότεροι από τους μισούς οδηγούς δίκυκλων τα παρκάρουν στα πεζοδρόμια, οι πεζοί μιλούν το κινητό και παραβιάζουν τα φανάρια, πάνω από 6 στους 10 οδηγούς παραβιάζουν τον ερυθρό σηματοδότη και βέβαια περισσότεροι από 8 στους 10 Έλληνες οδηγούς μιλάνε στο κινητό τηλέφωνο!

Οι οδηγοί αυτοκινήτων

Το 51% ξεχνάει να ανάψει το φλας όταν προσπερνά ή αλλάζει κατεύθυνση (47% Ελλάδα)

Το 34% ανοίγει την πόρτα χωρίς να ελέγξει αν έρχεται κάποιος ποδηλάτης (26% Ελλάδα)

Το 22% καταπατά τη ζώνη στάσης ποδηλατών (22% Ελλάδα)

Οι ποδηλάτες

Το 71% δηλώνει ότι μερικές φορές κυκλοφορεί στα πεζοδρόμια (86% Ελλάδα)

Το 37% των ποδηλατών περνά με κόκκινο φανάρι, ακόμα κι αν δεν επιτρέπεται (35% Ελλάδα)

Το 49% των ποδηλατών δηλώνει πως προσπερνά από τα δεξιά, λεωφορεία ή φορτηγά, ενώ εκτιμά πως προσέχει τις νεκρές γωνίες (33% Ελλάδα)

Οι οδηγοί μηχανοκίνητων δίκυκλων

Το 61% δηλώνει ότι μερικές φορές παρκάρει στο πεζοδρόμιο (55% Ελλάδα)

Το 55% σταματά στη ζώνη στάσης ποδηλατών (56% Ελλάδα)

Το 40% χρησιμοποιεί τους ποδηλατοδρόμους (23% Ελλάδα)

Οι πεζοί

Το 56% παραδέχεται ότι περνά όταν το φανάρι για τους πεζούς είναι κόκκινο (66% Ελλάδα)

Το 77% δηλώνει ότι μερικές φορές διασχίζει τον δρόμο εκτός των προστατευμένων διαβάσεων, παρόλο που υπάρχει μια σε απόσταση μικρότερη των 50 μέτρων (84% Ελλάδα)

Το 57% χρησιμοποιεί το τηλέφωνό του ενώ περπατά (67% Ελλάδα)

«Ενώ πολλοί Ευρωπαίοι φοβούνται τη συμπεριφορά των άλλων χρηστών, παράλληλα παραδέχονται ανοιχτά ότι παραβιάζουν τον κώδικα οδικής κυκλοφορίας. Για να επιτύχουμε μια πιο ήρεμη και ασφαλή συνύπαρξη στον δρόμο, ο καθένας πρέπει να συνειδητοποιήσει τις συνέπειες των πράξεων του —τόσο για τους άλλους όσο και για τον εαυτό του— και να αντισταθεί στην παρορμητικότητα και τον ατομικισμό. Αυτή ακριβώς η υπεύθυνη στάση θα συμβάλει στη μείωση του αριθμού των θυμάτων και στη διάσωση ζωών, ιδίως των ευάλωτων χρηστών» τόνισε η Bernadette Moreau, Διευθύνουσα σύμβουλος του Ιδρύματος VINCI Autoroutes

«Όλοι φοβόμαστε όλους στο δρόμο. Συγκεκριμένα, το 93% των χρηστών του οδικού δικτύου φοβάται την επικίνδυνη συμπεριφορά των άλλων. Αυτό το κυρίαρχο συμπέρασμα της φετινής έρευνας είναι ένας καλός λόγος να αναρωτηθούμε  αν μπορούμε να επιδείξουμε μεγαλύτερη ενσυναίσθηση και σεβασμό όταν μοιραζόμαστε τον κοινό δημόσιο χώρο. Αλλάζοντας συνήθειες στο τιμόνι, θα βελτιώσουμε την ασφάλεια στους δρόμους, αλλά και την ποιότητα της κοινωνικής μας συνύπαρξης» επισήμανε ο Παναγιώτης Παπανικόλας, Πρόεδρος και Διευθύνων Σύμβουλος, ΟΛΥΜΠΙΑ ΟΔΟΣ Α.Ε., Πρόεδρος ΓΕΦΥΡΑ Α.Ε. και Διευθυντής Ελλάδας VINCI Concessions/ Μέλος Δ.Σ. Ιδρύματος VINCI AUTOROUTES.

Εγωκεντρικοί χρήστες

Ορισμένοι κανόνες του κώδικα οδικής κυκλοφορίας, που έχουν ως στόχο να συμβάλουν στην ισορροπημένη κοινή χρήση του οδικού δικτύου, εξακολουθούν να εφαρμόζονται πολύ σπάνια από τους χρήστες, οι οποίοι ξεχνούν τη συλλογική διάσταση της οδήγησης. Ωστόσο, η μη τήρησή τους θέτει σε κίνδυνο τους άλλους χρήστες και δημιουργεί εντάσεις και ανασφάλεια στους δρόμους και στα πεζοδρόμια.

-Κατάχρηση πεζοδρομίων: αυτοί οι χώροι προορίζονται για τους πεζούς (μόνο παιδιά κάτω των 8 ετών με ποδήλατα και πατίνια χωρίς κινητήρα μπορούν να κυκλοφορούν), ωστόσο οι οδηγοί μηχανοκίνητων δίκυκλων και οι ποδηλάτες τείνουν σε μεγάλο βαθμό να τους χρησιμοποιούν για στάθμευση (61% των οδηγών μηχανοκίνητων δίκυκλων, 55% στην Ελλάδα) ή για να κυκλοφορούν σε αυτούς (71% των ποδηλατών και 40% των οδηγών μηχανοκίνητων δίκυκλων, 86% και 31% αντίστοιχα στην Ελλάδα). Αυτή η καταχρηστική κατάληψη του χώρου αποτελεί κίνδυνο για τους πεζούς, το 63% των οποίων δήλωσε πως τους έχει σκουντήσει κάποιος χρήστης ποδηλάτου, πατινιού ή hoverboard ενώ περπατούσε σε πεζοδρόμιο (87% Ελλάδα).

-Παράλειψη χρήσης του φλας από τους οδηγούς αυτοκινήτων πριν από την προσπέραση ή την αλλαγή κατεύθυνσης: αυτή η πρακτική, που αφορά περισσότερους από 1 στους 2 οδηγούς (51% στην ΕΕ, 47% στην Ελλάδα) αποκαλύπτει την κυριαρχία του εγωισμού και της αδιαφορίας προς τους άλλους χρήστες του οδικού δικτύου.

-Παράβαση του κόκκινου από οδηγό ή πεζό: μπορεί να αποδειχθεί θανάσιμη είτε για τον ίδιο τον παραβάτη είτε για τους άλλους χρήστες του οδικού δικτύου. Ωστόσο, η παράβαση αυτή αναγνωρίζεται ευρέως από τους οδηγούς, τους ποδηλάτες και ακόμη από τους πεζούς, πολλοί από τους οποίους παραβλέπουν τον κίνδυνο που ενέχει η διέλευση του δρόμου όταν ο φωτεινός σηματοδότης τους το απαγορεύει. Ενδεικτικά:

-Το 62% των οδηγών αυτοκινήτων παραδέχεται ότι περνά με πορτοκαλί ή κόκκινο (67% Ελλάδα),

-Το 56% των πεζών παραδέχεται πως διασχίζει διαβάσεις ενώ το φανάρι των πεζών που τους αφορά είναι κόκκινο (66% Ελλάδα) και το 77% πως μερικές φορές διασχίζει τον δρόμο εκτός προστατευμένης διάβασης, παρόλο που υπάρχει μία σε απόσταση λιγότερη των 50 μέτρων (84% Ελλάδα),

-Το 37 % των ποδηλατών δηλώνει ότι περνά με κόκκινο σε περιπτώσεις που δεν επιτρέπεται από τη σήμανση (35% Ελλάδα).

Είναι καλό να γνωρίζουμε ότι οι πινακίδες παραχώρησης προτεραιότητας για τους ποδηλάτες στους τρίχρωμους φωτεινούς σηματοδότες, οι οποίες είναι τοποθετημένες κάτω από έναν τρίχρωμο φωτεινό σηματοδότη, επιτρέπουν στους ποδηλάτες να κινούνται προς την κατεύθυνση (ή τις κατευθύνσεις) που υποδεικνύουν τα βέλη, χωρίς να σταματούν στον φωτεινό σηματοδότη, αλλά παραχωρώντας προτεραιότητα στους πεζούς και τους χρήστες της λωρίδας διέλευσης. Αυτός ο κανόνας του κώδικα οδικής κυκλοφορίας, που συχνά αγνοείται, μπορεί να αποτελέσει πηγή παρεξηγήσεων, ακόμη και συγκρούσεων μεταξύ των διαφόρων χρηστών του δρόμου και, ως εκ τούτου, να δημιουργήσει κίνδυνο: οι ποδηλάτες δεν δίνουν προτεραιότητα στους άλλους χρήστες και αυτοί θεωρούν ότι η διέλευσή τους από το κόκκινο φανάρι αποτελεί παράβαση και ανάληψη κινδύνου.

-Μη επιτρεπόμενη στάθμευση στη ζώνη στάσης ποδηλάτων: αυτοί οι χώροι προστασίας προορίζονται αποκλειστικά για ποδήλατα, ελαφρά προσωπικά ηλεκτρικά οχήματα (Ε.Π.Η.Ο.) και σκούτερ κάτω των 50 cm3, ώστε να μπορούν να σταθμεύουν μπροστά από τα οχήματα σε διασταυρώσεις με φανάρια, για να βλέπουν καλύτερα και να είναι πιο ορατά. Ωστόσο, το 55% των οδηγών μηχανοκίνητων δίκυκλων (56% Ελλάδα) και το 22% των οδηγών αυτοκινήτων παραδέχονται ότι σταμάτησαν εκεί (22% Ελλάδα).

-Μη τήρηση αποκλειστικών χώρων στάθμευσης ή λωρίδων κυκλοφορίας: η στάθμευση σε λωρίδες κυκλοφορίας ή η κατάληψη χώρων που προορίζονται για συγκεκριμένους χρήστες συχνά θεωρείται από τους οδηγούς ως ακίνδυνη πρακτική, παρεμποδίζει την κινητικότητα και θέτει σε κίνδυνο ευάλωτους χρήστες. Ενδεικτικά, το 27% των οδηγών αυτοκινήτων ομολογεί ότι διπλοπαρκάρει (45% Ελλάδα), το 17% παραδέχεται ότι χρησιμοποιεί τις λωρίδες των λεωφορείων (28% Ελλάδα), το 11% παραδέχεται ότι παρκάρει στις θέσεις ατόμων με αναπηρία (9% Ελλάδα) και το 13% σε θέσεις για ηλεκτρικά οχήματα (13% Ελλάδα).

-Στάση και στάθμευση σε ποδηλατοδρόμους: οι διαγραμμισμένες ποδηλατολωρίδες, προορίζονται αποκλειστικά για ποδήλατα και ελαφρά προσωπικά ηλεκτρικά οχήματα Ωστόσο, το 40% των οδηγών μηχανοκίνητων δίκυκλων παραδέχεται ότι τις χρησιμοποιεί (23% Ελλάδα) και το 14% των οδηγών αυτοκινήτων παραδέχεται ότι τις χρησιμοποιεί για να σταματήσει ή να παρκάρει (15% Ελλάδα).

Μια άλλη περίπτωση απροσεξίας ως προς τους ποδηλάτες, το 34% των οδηγών αυτοκινήτων παραδέχεται ότι ανοίγει την πόρτα χωρίς να ελέγχει αν πλησιάζει ποδήλατο (26% Ελλάδα).

-Χρήση κινητού τηλεφώνου απ’ όλους τους χρήστες του οδικού δικτύου: πρόκειται αναμφίβολα για μια από τις κύριες πηγές διάσπασης της προσοχής και η αιτία πολλών ατυχημάτων. Ωστόσο, πολλοί χρήστες αναφέρουν ότι χρησιμοποιούν το κινητό τους, πιο αναλυτικά:

-το 77% των οδηγών αυτοκινήτων (82% Ελλάδα),

-το 57% των πεζών (67% Ελλάδα),

-το 44% των οδηγών μηχανοκίνητων δίκυκλων δίτροχων (42% Ελλάδα),

-το 33% των ποδηλατών (41% Ελλάδα).

Ένα κλίμα έντασης και ανησυχίας επικρατεί στο οδικό δίκτυο

Η ποικιλία των μέσων μετακίνησης —αυτοκίνητο, μηχανοκίνητο δίκυκλο, ποδήλατο, σύγχρονα ηλεκτρικά οχήματα ή ακόμα και τα πόδια— σε συνδυασμό με την εξέλιξη του μεριδίου των χρηστών σε έναν ήδη περιορισμένο δημόσιο χώρο και τη μη τήρηση του κώδικα οδικής κυκλοφορίας, καθιστά την κοινή χρήση του οδικού δικτύου όλο και πιο περίπλοκη και συχνά συγκρουσιακή. Ανεξάρτητα από τον τρόπο μετακίνησης, η συνύπαρξη των χρηστών παραμένει πηγή άγχους, εντάσεων και αγένειας.

Αν και συχνά είναι οι ίδιοι που θέτουν σε κίνδυνο τους άλλους, η συντριπτική πλειοψηφία των χρηστών του οδικού δικτύου (93%) εξακολουθεί να φοβάται την επικίνδυνη συμπεριφορά των άλλων (93% Ελλάδα). Αυτό ισχύει για :

-Το 88% των τακτικών ποδηλατών (91% Ελλάδα)

-Το 92% των οδηγών αυτοκινήτων (91% Ελλάδα)

-Το 83% των οδηγών μηχανοκίνητων δίκυκλων (80% Ελλάδα)

Οι πεζοί επηρεάζονται επίσης σε μεγάλο βαθμό από τους κινδύνους που αναλαμβάνουν άλλοι χρήστες του οδικού δικτύου. Έτσι, το 89% των πεζών φοβάται ότι ένας οδηγός αυτοκινήτου δεν θα σταματήσει να τους αφήσει να περάσουν ενώ βρίσκονται σε προστατευμένη διάβαση (91% Ελλάδα) και το 63% δηλώνει ότι τους έχει σκουντήσει στο πεζοδρόμιο κάποιος χρήστης ποδηλάτου, πατινιού ή hoverboard (87% Ελλάδα).

Ο φόβος για την επιθετικότητα των οδηγών μηχανοκίνητων οχημάτων είναι πάντα πολύ έντονος στους ποδηλάτες (89% στην ΕΕ, 86% στην Ελλάδα) , αλλά αφορά επίσης το 79% των οδηγών μηχανοκίνητων δίκυκλων (83% Ελλάδα) και ακόμη και το 83% των οδηγών αυτοκινήτων (89% Ελλάδα).

Το αίσθημα ασφάλειας πάνω στο ποδήλατο, το οποίο αποτελεί σημαντικό παράγοντα για την ανάπτυξη της ποδηλασίας, διαφέρει σημαντικά από χώρα σε χώρα. Στην Ευρώπη, ενώ το 81% των ποδηλατών δηλώνουν ότι αισθάνονται ασφαλείς όταν μετακινούνται με ποδήλατο και το ποσοστό αυτό φτάνει το 93% για τους Ολλανδούς, μόνο το 57% των Γάλλων συμμερίζεται αυτό το αίσθημα όταν μετακινείται.

Οι Έλληνες ελαφρώς κάτω από τον μέσο όρο των Ευρωπαίων

Για τις καθημερινές τους μετακινήσεις, οι Ευρωπαίοι είναι, ως επί το πλείστων, οπαδοί των ενεργητικών τρόπων μετακίνησης.

67% (+ 1 πόντοι σε σχέση με το 2024) μετακινούνται τακτικά με τα πόδια (70% Ελλάδα). Οι Ισπανοί και οι Ολλανδοί περπατούν περισσότερο (77%), ενώ οι Βέλγοι λιγότερο (53%).

Η χρήση του ποδηλάτου παραμένει σταθερή, με το 21% των Ευρωπαίων να το χρησιμοποιούν τακτικά (13% Ελλάδα). Οι πρωταθλητές της τακτικής χρήσης του ποδηλάτου παραμένουν οι Ολλανδοί (60%), αρκετά μπροστά από τους Βέλγους (26%) και τους Πολωνούς (25%). Οι Ισπανοί (7%) και οι Βρετανοί (7%) κλείνουν τη λίστα.

Στην Ευρώπη, περισσότεροι άνδρες παρά γυναίκες κυκλοφορούν με ποδήλατο, είτε τακτικά (22% των ανδρών έναντι 19% των γυναικών) είτε περιστασιακά (41% έναντι 35%). Συνολικά, περισσότεροι από 1 στους 3 (37% στην ΕΕ, 37% στην Ελλάδα) χρησιμοποιούν περιστασιακά ποδήλατο για τις μετακινήσεις τους.

Το 6% των Ευρωπαίων χρησιμοποιεί επίσης τακτικά μηχανοκίνητο δίκυκλο (12% στην Ελλάδα) και το 2% πατίνι ή hoverboard (3% Ελλάδα).