Η εκτόξευση των τιμών των καυσίμων φέρνει σαρωτικές αλλαγές στον τρόπο που κινούμαστε στους δρόμους, με τα θεσμικά όργανα να εξετάζουν συνεχώς νέες λύσεις.

Οι γεωπολιτικές εξελίξεις στη Μέση Ανατολή και η αστάθεια στα Στενά του Ορμούζ έχουν δημιουργήσει ένα εκρηκτικό σκηνικό στην αγορά ενέργειας, καθώς μιλάμε για ένα πέρασμα από το οποίο διακινείται περίπου το 20% των παγκόσμιων αποθεμάτων πετρελαίου.

Οι οδηγοί, φυσικά, βιώνουν άμεσα τις επιπτώσεις, καθώς οι τιμές της βενζίνης και του diesel έχουν εκτοξευθεί σε εξαιρετικά υψηλά επίπεδα τον τελευταίο καιρό, με τις πιέσεις να επηρεάζουν ευρύτερα την παγκόσμια οικονομία, προκαλώντας και αλυσιδωτές πιέσεις σε πολλαπλούς τομείς.

Μέσα σε αυτό το περιβάλλον, οι ευρωπαϊκές αρχές βρίσκονται σε μια κατάσταση που καλούνται να ισορροπήσουν ανάμεσα στη βιώσιμη διατήρηση της κινητικότητας και στη μείωση του κόστους για πολίτες και κράτη.

Σε επίπεδο κυβερνήσεων, πολλά κράτη έχουν προχωρήσει σε μέτρα στήριξης, όπως επιδοτήσεις καυσίμων ή μείωση φόρων στα καύσιμα, προσπαθώντας να περιορίσουν τις επιπτώσεις στις τσέπες των οδηγών, ωστόσο σε ευρωπαϊκό επίπεδο, φαίνεται να εξετάζονται πιο δομικές αλλαγές.

Τον τελευταίο καιρό ένα από μέτρα που συζητούταν εντόνως ήταν η μείωση των ορίων ταχύτητας στους αυτοκινητόδρομους με στόχο την εξοικονόμηση καυσίμου σε μεγάλες αποστάσεις, με πολλά μεγάλα στελέχη της ευρωπαϊκής σκηνής να ζητούν την πτώση των ορίων από τα 130 χλμ./ώρα στα 110 χλμ./ώρα (διαβάστε περισσότερα εδώ).

Στο τραπέζι έχει πέσει επίσης και η ιδέα επιβολής πλαφόν στην ποσότητα καυσίμου που μπορεί να προμηθευτεί κάποιος μέσα σε συγκεκριμένο χρονικό διάστημα, ένα μέτρο που έχει ήδη εφαρμοστεί πιλοτικά σε χώρες όπως η Σλοβενία.

Ωστόσο, ένα από τα μέτρα που ήδη δοκιμάζεται σε αρκετές ευρωπαϊκές χώρες και φαίνεται να κερδίζει συνεχώς έδαφος ως μια φυσική λύση στο πρόβλημα της ανόδου των τιμών είναι ο συνεπιβατισμός. Πρόκειται για μια πρακτική που βασίζεται στο απλό δεδομένο ότι πάνω από το 70% των οδηγών κινείται μόνος του στο αυτοκίνητο, αυξάνοντας άσκοπα την κυκλοφορία και την κατανάλωση καυσίμου.

Η λογική του συνεπιβατισμού έγκειται ουσιαστικά στο να δημιουργηθεί μια οδική κατάσταση με λιγότερα αυτοκίνητα στον δρόμο, άλλα περισσότερα άτομα σε κάθε όχημα με σκοπό να ενθαρρυνθεί η μετακίνηση με φίλους, συναδέλφους ή γνωστούς και να μειωθεί το κόστος και η επιβάρυνση του οδικού δικτύου.

Στην πράξη, το μέτρο αυτό εφαρμόζεται με τη δημιουργία ειδικών λωρίδων κυκλοφορίας, στις οποίες επιτρέπεται η είσοδος μόνο σε οχήματα που μεταφέρουν περισσότερους από έναν επιβάτες, ιδιαίτερα κατά τις ώρες αιχμής, με τους οδηγούς που συμμορφώνονται να επωφελούνται από ταχύτερη μετακίνηση, αποφεύγοντας την κίνηση.

Υπό το πρίσμα αυτό, ο συνεπιβατισμός, ιδίως μέσω κατάλληλων κινήτρων, αναδεικνύεται ως μια εν δυνάμει αποτελεσματική λύση για τη μείωση του κόστους μετακίνησης και την εξοικονόμηση καυσίμων, σε μια περίοδο διαρκών ανατιμήσεων και αυξημένης αβεβαιότητας στο διεθνές οικονομικό περιβάλλον, χωρίς να έχει τον απαγορευτικό χαρακτήρα του πλαφόν ή τον περιορισμό του μέτρου μείωσης των ορίων ταχύτητας.

Σημειώνεται βέβαια πως στις χώρες που το μέτρο βρίσκεται ήδη σε ισχύ η λογική αυτή, προβλέπονται αυστηρά πρόστιμα για όσους δεν υπακούν στην νομοθεσία και κινούνται από τις λωρίδες συνεπιβατιμού παρανόμως .

Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί το Παρίσι, όπου για την αντιμετώπιση τέτοιο φαινομένων έχουν εγκατασταθεί τα έξυπνα, «μαύρα» ραντάρ. Τα συστήματα αυτά χρησιμοποιούν τεχνητή νοημοσύνη και θερμικούς αισθητήρες για να εντοπίζουν πόσα άτομα βρίσκονται μέσα σε κάθε όχημα, να αναγνωρίζουν τον τύπο του (ΙΧ, ταξί, λεωφορείο) και να καταγράφουν τις πινακίδες.

Οι παραβάτες τιμωρούνται με πρόστιμα που φτάνουν τα 135 ευρώ, με τα πρώτα στοιχεία να δείχνουν πως τα συγκεκριμένα συστήματα είναι εξαιρετικά δύσκολο να ξεγελαστούν.