Γνωμοδότηση της Επιτροπής για το νομοσχέδιο του υπουργείου Υποδομών και Μεταφορών.

Υπέρ της απελευθέρωσης της αγοράς των ιδιωτικών αστικών μεταφορών κατά παραγγελία, εισηγείται η Επιτροπή Ανταγωνισμού με την άρση βασικών ρυθμιστικών περιορισμών που ισχύουν σήμερα για τις μεταφορές με επιβατηγά ιδιωτικής χρήσης (Ε.Ι.Χ.) αυτοκίνητα και επαγγελματία οδηγό, στο πλαίσιο γνωμοδότησης που εξέδωσε για το σχέδιο νόμου του Υπουργείο Υποδομών και Μεταφορών.

Μάλιστα η Επιτροπή Ανταγωνισμού κάνει λόγο για «ουσιώδη ρυθμιστική ασυμμετρία» στις μεταφορές τονίζοντας ότι υπάρχει ο κίνδυνος να δημιουργηθούν συνθήκες ουσιώδους ρυθμιστικής ασυμμετρίας στην αγορά των ιδιωτικών αστικών μεταφορών, κατά παραγγελία.

«Η άρση ή η ουσιώδης χαλάρωση ρυθμιστικών περιορισμών στην αγορά Ε.Ι.Χ. οχημάτων με επαγγελματία οδηγό, εφόσον πραγματοποιηθεί χωρίς παράλληλη και συνεκτική επανεξέταση του ρυθμιστικού πλαισίου της αγοράς Ε.Δ.Χ. οχημάτων (ταξί), ενδέχεται να δημιουργήσει συνθήκες ουσιώδους ρυθμιστικής ασυμμετρίας. Μια τέτοια ασυμμετρία δεν επηρεάζει απλώς το επίπεδο κανονιστικών υποχρεώσεων, αλλά δύναται να μεταβάλει την οικονομική ισορροπία του ενιαίου οικοσυστήματος παροχής υπηρεσιών κατά παραγγελία μεταφοράς επιβατών, οδηγώντας σε μετατόπιση προσφοράς και ζήτησης που δεν εδράζεται σε κριτήρια αποδοτικότητας, ποιότητας ή καινοτομίας, αλλά και σε κανονιστικές διαφοροποιήσεις» επισημαίνεται χαρακτηριστικά στην γνωμοδότησή της.

Την ίδια στιγμή επισημαίνεται ότι η αγορά των μεταφορών κατά παραγγελία λειτουργεί ως ενιαίο και αλληλοεξαρτώμενο οικοσύστημα, στο οποίο τα Ε.Δ.Χ. οχήματα (ταξί) και τα Ε.Ι.Χ. με οδηγό δραστηριοποιούνται συμπληρωματικά αλλά και ανταγωνιστικά. Η τεχνολογική εξέλιξη και η εξάπλωση των ψηφιακών πλατφορμών έχουν ενισχύσει τη λειτουργική σύγκλιση των δύο υπηρεσιών, αυξάνοντας τον βαθμό υποκαταστασιμότητας από την πλευρά της ζήτησης.

Στο πλαίσιο αυτό, η Επιτροπή υπογραμμίζει ότι η υποχρέωση προηγούμενης λήψης διοικητικής άδειας για την άσκηση της δραστηριότητας ηλεκτρονικής ή τηλεφωνικής διαμεσολάβησης για τη μίσθωση Ε.Ι.Χ. οχημάτων με επαγγελματία οδηγό δεν συνιστά κανονιστικό εμπόδιο δυσανάλογο ή περιοριστικό του ανταγωνισμού. Η εν λόγω διαδικασία, όπως θεσπίζεται, εξυπηρετεί σκοπούς ταυτοποίησης, ιχνηλασιμότητας και αποτελεσματικής εποπτείας των παρόχων υπηρεσιών διαμεσολάβησης, χωρίς να εισάγει αξιολογικά κριτήρια επιλογής ή ποσοτικούς περιορισμούς που θα μπορούσαν να αποκλείσουν την είσοδο δυνητικών ανταγωνιστών στην αγορά.

Περαιτέρω, το προβλεπόμενο ύψος του παραβόλου και οι καθοριζόμενες προθεσμίες διεκπεραίωσης της αδειοδοτικής διαδικασίας δεν προκύπτει ότι επιβάλλουν υπέρμετρο διοικητικό ή οικονομικό βάρος, ικανό να αποτρέψει την είσοδο ή τη δραστηριοποίηση νέων φορέων, υπό την προϋπόθεση της ομοιόμορφης και διαφανούς εφαρμογής των σχετικών διατάξεων.

Οι προτάσεις

Η Επιτροπή Ανταγωνισμού προτείνει:

-Την κατάργηση της περιοριστικής απαρίθμησης φορέων που μπορούν να ασκήσουν την δραστηριότητα της ολικής εκμίσθωσης Ε.Ι.Χ. με επαγγελματία οδηγό και τη θέσπιση ουδέτερων, αντικειμενικών και αναλογικών προϋποθέσεων άσκησης της δραστηριότητας, ανεξαρτήτως της νομικής ή επαγγελματικής ιδιότητας του παρόχου.

-Την κατάργηση της πρόβλεψης ελάχιστης διάρκειας συμβάσεων ολικής εκμίσθωσης Ε.Ι.Χ. με επαγγελματία οδηγό (ανεξαρτήτως γεωγραφικής περιοχής ή περιόδου παροχής της επίμαχης υπηρεσίας), η οποία αυτή τη στιγμή ανέρχεται στις 3 ώρες ως γενικός κανόνας και στα 30 λεπτά για τα νησιά (εκτός Κρήτης και Εύβοιας) την περίοδο από την 1η Απριλίου έως τις 30 Οκτωβρίου.

-Την κατάργηση της απαγόρευσης σύναψης νέας σύμβασης ολικής εκμίσθωσης Ε.Ι.Χ. με επαγγελματία οδηγό πριν τη συμπλήρωση της ελάχιστης διάρκειας της προηγούμενης, καθώς και της υποχρέωσης γνωστοποίησης της λύσης της σύμβασης εντός συγκεκριμένου χρόνου.

-Την κατάργηση του ελάχιστου χρόνου προκράτησης (δηλαδή κατάρτισης της σύμβασης μίσθωσης και ηλεκτρονικής καταχώρισής της με αμετάβλητη χρονοσήμανση σε ψηφιακό μητρώο) για την ολική εκμίσθωση Ε.Ι.Χ. με επαγγελματία οδηγό, που με το Σχέδιο Νόμου τίθεται στα 30 λεπτά

-Την κατάργηση της υποχρέωσης επιστροφής στη βάση του Ε.Ι.Χ. οχήματος με επαγγελματία οδηγό ως αποκλειστικό σημείο έναρξης της εκμίσθωσης. Εναλλακτικά, και, εφόσον συντρέχει ειδικός λόγος υπέρτερου δημοσίου συμφέροντος, προτείνεται η λήψη λιγότερο επαχθών μέτρων, όπως η πρόβλεψη της υποχρέωσης επιστροφής στην έδρα ή σε ειδικούς χώρους στάθμευσης μόνον σε περίπτωση που δεν υπάρχει νέα κράτηση.

-Την κατάργηση της πρόβλεψης ελάχιστου μισθώματος για την παροχή υπηρεσιών ολικής μίσθωσης Ε.Ι.Χ. με επαγγελματία οδηγό. Σε κάθε περίπτωση, αν κριθεί σκόπιμη η ρυθμιστική παρέμβαση επί του μισθώματος, θα πρέπει ο τρόπος καθορισμού του να είναι ανάλογος με τον τρόπο προσδιορισμού του μισθώματος στα Ε.Δ.Χ. Το ελάχιστο μίσθωμα αυτή τη στιγμή έχει καθοριστεί στα 90 ευρώ για διάρκεια μίσθωσης 3 ωρών και στα 40 ευρώ για διάρκεια μίσθωσης 30 λεπτών.

Τη διατήρηση της υποχρέωσης προηγούμενης λήψης διοικητικής άδειας για τη δραστηριοποίηση στην παροχή υπηρεσιών διαμεσολάβησης για τη μίσθωση Ε.Ι.Χ. οχημάτων με επαγγελματία οδηγό.

Σημειώνεται ότι η ιδιωτική μεταφορά (αστικών) επιβατών κατά παραγγελία αποτελεί ένα ενιαίο και αλληλοεξαρτώμενο οικοσύστημα, στο οποίο τα Ε.Δ.Χ. οχήματα (ταξί) και τα Ε.Ι.Χ. οχήματα με επαγγελματία οδηγό λειτουργούν συμπληρωματικά και ανταγωνιστικά. Η τεχνολογική εξέλιξη και η ευρεία διάδοση των επιγραμμικών πλατφορμών έχουν ενισχύσει τη λειτουργική σύγκλιση των δύο μορφών παροχής υπηρεσιών μεταφοράς επιβατών κατά παραγγελία, καθιστώντας αυτές άμεσα συγκρίσιμες από την πλευρά της ζήτησης και αυξάνοντας τον βαθμό υποκαταστασιμότητας μεταξύ τους.

Στο πλαίσιο αυτό, αναγνωρίζεται και επισημαίνεται στην γνωμοδότηση ότι οι δύο μορφές παροχής υπηρεσίας λειτουργούν ως συγκοινωνούντα δοχεία: μεταβολές στο ρυθμιστικό καθεστώς της μίας υπηρεσίας επηρεάζουν άμεσα τη λειτουργία, τη βιωσιμότητα και την ανταγωνιστική ισορροπία της άλλης. Παρά ταύτα, όπως επισημαίνεται, το ισχύον εθνικό πλαίσιο διατηρεί διακριτά καθεστώτα αδειοδότησης και διακριτούς κανόνες λειτουργίας και υποχρεώσεις συμμόρφωσης για κάθε κατηγορία υπηρεσίας μεταφοράς. Η διαπίστωση αυτή έχει κρίσιμη σημασία για την αξιολόγηση κάθε προτεινόμενης ρυθμιστικής μεταρρύθμισης. Η άρση ή η ουσιώδης χαλάρωση ρυθμιστικών περιορισμών στην αγορά Ε.Ι.Χ. οχημάτων με επαγγελματία οδηγό, εφόσον πραγματοποιηθεί χωρίς παράλληλη και συνεκτική επανεξέταση του ρυθμιστικού πλαισίου της αγοράς Ε.Δ.Χ. οχημάτων (ταξί), ενδέχεται να δημιουργήσει συνθήκες ουσιώδους ρυθμιστικής ασυμμετρίας. Μια τέτοια ασυμμετρία δεν επηρεάζει απλώς το επίπεδο κανονιστικών υποχρεώσεων, αλλά δύναται να μεταβάλει την οικονομική ισορροπία του ενιαίου οικοσυστήματος παροχής υπηρεσιών κατά παραγγελία μεταφοράς επιβατών, οδηγώντας σε μετατόπιση προσφοράς και ζήτησης που δεν εδράζεται σε κριτήρια αποδοτικότητας, ποιότητας ή καινοτομίας, αλλά σε κανονιστικές διαφοροποιήσεις.