Επιστρέφουν στους οδηγούς πρόστιμα αξίας 650 εκατομμύρια ευρώ -Τι έχει συμβεί στον Δακτύλιο μεγάλης πρωτεύουσας της Ευρώπης
Ανώτατο Δικαστήριο έκρινε παράνομο τον τρόπο εφαρμογής των περιορισμών κυκλοφορίας στο κέντρο Ευρωπαϊκής πρωτεύουσας, ανοίγοντας τον δρόμο για την ακύρωση προστίμων και τη διεκδίκηση χρημάτων από χιλιάδες οδηγούς.
Οι Ζώνες Χαμηλών Εκπομπών Ρύπων αποτελούν μια διαδεδομένη πρακτική σε πολλές ευρωπαϊκές χώρες, με τις πόλεις να εφαρμόζουν περιορισμούς στην κυκλοφορία των οχημάτων, σε μια προσπάθεια να μειώσουν την ατμοσφαιρική ρύπανση και να βελτιώσουν την ποιότητα ζωής των κατοίκων τους. Πρόκειται για μέτρα που θυμίζουν τον γνωστό μας Δακτύλιο της Αθήνας, καθώς η πρόσβαση σε συγκεκριμένες περιοχές καθορίζεται συχνά από την ηλικία του αυτοκινήτου, την τεχνολογία του κινητήρα και την περιβαλλοντική του κατηγορία.
Την ευθύνη για τη λειτουργία των συγκεκριμένων ζωνών έχουν συνήθως οι δημοτικές αρχές, οι οποίες καθορίζουν τα γεωγραφικά όρια, τις εξαιρέσεις και τους όρους πρόσβασης. Όσοι οδηγοί παραβιάζουν τους περιορισμούς βρίσκονται αντιμέτωποι με χρηματικά πρόστιμα, τα οποία σε αρκετές περιπτώσεις φτάνουν σε τριψήφια ποσά.
BUY NOW
Ωστόσο, ο τρόπος με τον οποίο εφαρμόζονται τα συγκεκριμένα μέτρα έχει προκαλέσει αρκετές φορές νομικές αντιπαραθέσεις, ιδιαίτερα όταν οι δημοτικοί κανονισμοί παρουσιάζουν ελλείψεις ή δεν λαμβάνουν επαρκώς υπόψη τις επιπτώσεις στους οδηγούς.
Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί η Μαδρίτη, όπου το Ανώτατο Δικαστήριο της ισπανικής πρωτεύουσας ακύρωσε διατάξεις του δημοτικού κανονισμού που ρύθμιζαν τη λειτουργία των Ζωνών Χαμηλών Εκπομπών, έπειτα από προσφυγή του ισπανικού κόμματος Vox.
Η αρχική απόφαση εκδόθηκε τον Σεπτέμβριο του 2024, με το δικαστήριο να διαπιστώνει ότι η οικονομική μελέτη που συνόδευε την εφαρμογή των περιορισμών ήταν ανεπαρκής, καθώς δεν είχε αξιολογηθεί επαρκώς η οικονομική επιβάρυνση των οδηγών, ιδιαίτερα εκείνων που δεν είχαν τη δυνατότητα να αντικαταστήσουν τα παλαιότερα αυτοκίνητά τους. Η υπόθεση έφτασε στη συνέχεια στο Ανώτατο Δικαστήριο της Ισπανίας, το οποίο απέρριψε την προσφυγή του Δήμου Μαδρίτης, καθιστώντας οριστική τη δικαστική απόφαση που ακύρωνε τις επίμαχες διατάξεις.
Το οικονομικό μέγεθος της υπόθεσης είναι εντυπωσιακό, καθώς σύμφωνα με στοιχεία της ισπανικής ένωσης οδηγών Automovilistas Europeos Asociados (AEA), από τον Σεπτέμβριο του 2021 έως τον Νοέμβριο του 2025 είχαν επιβληθεί 3.361.751 πρόστιμα, συνολικής αξίας άνω των 650 εκατομμυρίων ευρώ, για παραβάσεις που σχετίζονταν με την πρόσβαση στις Ζώνες Χαμηλών Εκπομπών.
Μετά τη δικαστική εξέλιξη, η AEA ζήτησε από τον Δήμο να ακυρώσει τα πρόστιμα και να επιστρέψει τα χρήματα που είχαν ήδη καταβάλει οι οδηγοί, υποστηρίζοντας ότι η ακύρωση του κανονιστικού πλαισίου στερούσε τη νομική βάση από τις συγκεκριμένες κυρώσεις.
Ωστόσο, η δικαστική απόφαση δεν συνεπάγεται την αυτόματη επιστροφή των 650 εκατομμυρίων ευρώ στους οδηγούς. Ο Δήμος Μαδρίτης έχει ξεκαθαρίσει ότι δεν πρόκειται να προχωρήσει σε μαζικές επιστροφές χρημάτων για πρόστιμα που έχουν ήδη εξοφληθεί. Παρ' όλα αυτά, οι οδηγοί που έχουν ήδη πληρώσει μπορούν, υπό προϋποθέσεις, να κινηθούν νομικά, διεκδικώντας την ακύρωση του προστίμου και την επιστροφή των χρημάτων τους.
Ακόμη πιο χαρακτηριστική είναι η περίπτωση της Μάλαγα, όπου μια αντίστοιχη δικαστική διαμάχη οδήγησε τον Δήμο στην απόφαση να επιστρέψει στους οδηγούς τα χρήματα από τα πρόστιμα που είχαν ήδη πληρώσει για παραβιάσεις της Ζώνης Χαμηλών Εκπομπών.
Στη συγκεκριμένη περίπτωση, το Ανώτατο Δικαστήριο της Ανδαλουσίας έκρινε, έπειτα πάλι από προσφυγή του Vox, ότι ο δημοτικός κανονισμός εισήγαγε αδικαιολόγητες διακρίσεις μεταξύ των οδηγών. Ειδικότερα, επέτρεπε την κυκλοφορία παλαιότερων αυτοκινήτων που ήταν δηλωμένα στη Μάλαγα, ενώ επέβαλλε περιορισμούς και πρόστιμα σε οχήματα της ίδιας περιβαλλοντικής κατηγορίας που ήταν δηλωμένα σε άλλες περιοχές.
Μετά τη δικαστική απόφαση, ο Δήμος ανακοίνωσε ότι θα προχωρήσει στην επιστροφή περίπου 1,38 εκατομμυρίων ευρώ, ποσό που αντιστοιχεί σε περίπου 13.600 πρόστιμα που είχαν ήδη εισπραχθεί. Παράλληλα, έχει ανασταλεί η διαδικασία για τα πρόστιμα που δεν έχουν ακόμη εξοφληθεί, τα οποία προβλέπεται να ακυρωθούν μόλις οριστικοποιηθεί η δικαστική απόφαση.
