Σήμερα θεωρείται κάτι απολύτως δεδομένο για κάθε οδηγό, ωστόσο το δίπλωμα οδήγησης δεν υπήρχε πάντα στους δρόμους, με την ιστορία του να ξεκινά περισσότερο από έναν αιώνα πίσω.
Το δίπλωμα οδήγησης θεωρείται σήμερα απαραίτητη προϋπόθεση για όποιον θέλει να βρεθεί πίσω από το τιμόνι, καθώς αποτελεί το επίσημο έγγραφο που πιστοποιεί ότι ο οδηγός διαθέτει τις απαραίτητες γνώσεις και εκπαίδευση για την ασφαλή χρήση ενός αυτοκινήτου.
Ωστόσο, η κατοχή άδειας οδήγησης δεν ήταν πάντοτε αυτονόητη. Στα πρώτα χρόνια εξάπλωσης του αυτοκινήτου, όταν οι δρόμοι των πόλεων άρχισαν σταδιακά να γεμίζουν με μηχανοκίνητα οχήματα, η οδήγηση πραγματοποιούνταν συχνά χωρίς τυποποιημένους κανόνες, εξετάσεις ή επίσημη πιστοποίηση ικανότητας.
BUY NOW
Στα τέλη του 19ου αιώνα άλλωστε όταν και πρωτοεμφανίστηκε, το αυτοκίνητο αποτελούσε ακόμη μια τεχνολογική καινοτομία, με την παρουσία του στους δρόμους να παραμένει περιορισμένη και το νομοθετικό πλαίσιο ουσιαστικά ανύπαρκτο. Την περίοδο εκείνη, οποιοσδήποτε μπορούσε πρακτικά να οδηγήσει χωρίς να απαιτείται άδεια, εκπαίδευση ή κάποια μορφή εξέτασης.
Όσο όμως τα αυτοκίνητα άρχισαν να αυξάνονται και να κυκλοφορούν όλο και περισσότερο στους δρόμους των μεγάλων πόλεων, τα τροχαία ατυχήματα και τα περιστατικά επικίνδυνης οδήγησης έγιναν συχνότερα, δημιουργώντας την ανάγκη για τη θέσπιση ενός οργανωμένου πλαισίου κανόνων και ελέγχου.
Έτσι, το πρώτο υποχρεωτικό σύστημα εξέτασης οδηγών εμφανίστηκε στο Παρίσι το 1893, με τις γαλλικές αρχές να επιχειρούν να βάλουν τάξη στο κυκλοφοριακό χάος που δημιουργούσαν τα πρώτα αυτοκίνητα. Λίγα χρόνια αργότερα, το 1903, η Πρωσία έγινε η πρώτη γερμανική περιοχή που καθιέρωσε επίσημη εξέταση για όσους ήθελαν να οδηγήσουν.
Μάλιστα, ήδη από τότε υπήρχαν συγκεκριμένες προϋποθέσεις για την απόκτηση άδειας οδήγησης, αφού οι υποψήφιοι οδηγοί έπρεπε να είναι άνω των 18 ετών και να προσκομίσουν πιστοποιητικό γέννησης, ιατρική γνωμάτευση και φωτογραφία.
Τα πρώτα διπλώματα, ωστόσο, δεν είχαν ενιαία ισχύ σε όλες τις περιοχές. Κάθε κρατίδιο ή διοικητική περιφέρεια μπορούσε να εφαρμόζει τους δικούς της κανόνες, κάτι που σήμαινε πως ένας οδηγός πολλές φορές χρειαζόταν νέα άδεια όταν περνούσε σε διαφορετική περιοχή.
Η μεγάλη αλλαγή ήρθε το 1909, όταν η Γερμανία προχώρησε στην καθιέρωση ενιαίου εθνικού διπλώματος οδήγησης μέσω του πρώτου νόμου περί κυκλοφορίας αυτοκινήτων. Για πρώτη φορά ορίστηκαν επίσημα κατηγορίες οχημάτων, ηλικιακά όρια και υποχρεωτική άδεια για την οδήγηση.
Την ίδια χρονιά εκδόθηκε και το πρώτο δίπλωμα οδήγησης σε γυναίκα στη Γερμανία, ωστόσο μόνο με τη συγκατάθεση του συζύγου της, ενώ χρειάστηκαν δεκαετίες μέχρι οι γυναίκες να αποκτήσουν πλήρη αυτονομία στην έκδοση διπλώματος χωρίς ανδρική έγκριση.
Οι πρώτες εξετάσεις οδήγησης ήταν αισθητά πιο απλές από τις σημερινές και επικεντρώνονταν κυρίως στις βασικές τεχνικές γνώσεις του οχήματος. Οι υποψήφιοι οδηγοί έπρεπε να αποδείξουν πως μπορούσαν να χειριστούν σωστά το αυτοκίνητο, να φρενάρουν, να στρίβουν και να πραγματοποιούν βασικούς ελιγμούς.
Παράλληλα, ιδιαίτερη σημασία είχε και η κατανόηση της λειτουργίας του κινητήρα, αφού τα πρώτα αυτοκίνητα απαιτούσαν πολύ περισσότερες μηχανικές γνώσεις από ό,τι σήμερα.
Κατά τη διάρκεια του 20ού αιώνα, το δίπλωμα οδήγησης εξελίχθηκε σταδιακά μαζί με την αυτοκινητοβιομηχανία και τους δρόμους. Οι εξετάσεις έγιναν αυστηρότερες, δημιουργήθηκαν νέες κατηγορίες αδειών, ενώ άρχισαν να εφαρμόζονται και συστήματα ποινών για τους παραβάτες οδηγούς.
Στη χώρα μας, η ιστορία του διπλώματος οδήγησης ξεκινά το 1913, όταν η Αστυνομική Διεύθυνση Αθηνών εξέδωσε την πρώτη επίσημη άδεια στον Γεώργιο Πασχάκη, μηχανικό τότε του Πολεμικού Ναυτικού, ο οποίος σύμφωνα με δημοσίευμα της εφημερίδας «Ακρόπολις» το 1939, αποτέλεσε τον πρώτο οδηγό αγοραίου αυτοκινήτου (κάτι σαν ταξί) στην Αθήνα.
Η έκδοση του πρώτου διπλώματος πραγματοποιήθηκε αμέσως μετά το τέλος των Βαλκανικών Πολέμων, σε μια περίοδο κατά την οποία τα πρώτα αυτοκίνητα έκαναν την εμφάνισή τους στους ελληνικούς δρόμους, δημιουργώντας την ανάγκη για επίσημη πιστοποίηση των οδηγών.
Φυσικά, εκείνη την εποχή, οι εξετάσεις ήταν ιδιαίτερα στοιχειώδεις και διεξάγονταν από επιτροπές στις οποίες συμμετείχαν ακόμη και αξιωματικοί της Χωροφυλακής, ενώ το ίδιο το δίπλωμα έμοιαζε περισσότερο με διοικητικό έγγραφο παρά με σύγχρονο μέσο ταυτοποίησης.
