Η νέα νομοθεσία αναμένεται να δημιουργήσει σημαντική προστιθέμενη αξία και θέσεις εργασίας υψηλής ποιότητας για την ΕΕ.

Ένα χρήσιμο οδηγό με ερωτήσεις και απαντήσεις σχετικά με τον νόμο για τον βιομηχανικό επιταχυντή στην ΕΕ δημοσίευσε η Κομισιόν ώστε να ξεκαθαρίσει τι είναι και γιατί τον προτείνει και τον υποστηρίζει.

Ο νόμος για τον βιομηχανικό επιταχυντή (Industrial Accelerator Act - IAA) είναι μια νομοθετική πρόταση που αποσκοπεί στην ενίσχυση της βιομηχανικής βάσης της Ευρώπης μέσω της τόνωσης της μεταποίησης, της ανάπτυξης των επιχειρήσεων και της δημιουργίας θέσεων εργασίας στην ΕΕ. Υλοποιεί τις συστάσεις της έκθεσης Draghi σχετικά με την ανταγωνιστικότητα της ΕΕ, τις πολιτικές κατευθυντήριες γραμμές της Επιτροπής και την αποστολή που ανατέθηκε στον εκτελεστικό αντιπρόεδρο για την ευημερία και τη βιομηχανική στρατηγική.

Ο ΙΑΑ κινητοποιεί δημόσιες συμβάσεις και δημόσια κίνητρα για την τόνωση της ζήτησης για προϊόντα χαμηλών ανθρακούχων εκπομπών και ευρωπαϊκής κατασκευής και τεχνολογίες μηδενικών καθαρών εκπομπών, επιταχύνει τις επενδύσεις μέσω ταχύτερης και απλούστερης αδειοδότησης και εισάγει στοχευμένες προϋποθέσεις για τη διασφάλιση ότι οι σημαντικές άμεσες ξένες επενδύσεις δημιουργούν προστιθέμενη αξία για την ΕΕ. Με τον τρόπο αυτό, θα δημιουργήσει πρωτοπόρες αγορές για καθαρά και στρατηγικά σημαντικά βιομηχανικά προϊόντα. Το 2024 η μεταποίηση αντιπροσώπευε το 14,3% του ΑΕΠ της ΕΕ. Στόχος είναι η αύξηση του μεριδίου της μεταποίησης στο ΑΕΠ της ΕΕ σε 20% έως το 2035 και η ενίσχυση της ανθεκτικότητας, της ανταγωνιστικότητας και της οικονομικής ασφάλειας της Ευρώπης.

Η πράξη συμπληρώνει τη δέσμη μέτρων για την αυτοκινητοβιομηχανία που εγκρίθηκε στις 16 Δεκεμβρίου 2025, καθορίζοντας τις προϋποθέσεις «Made in EU» για την αξιοποίηση των δυνατοτήτων ευελιξίας στο πλαίσιο των προτύπων CO2 για τα αυτοκίνητα και τα ημιφορτηγά και της υπερπίστωσης για μικρά οικονομικά προσιτά ηλεκτρικά αυτοκίνητα, καθώς και τις προϋποθέσεις για την αξιοποίηση της χρηματοδοτικής στήριξης για τον οικολογικό προσανατολισμό των εταιρικών στόλων.

Ποια είναι τα αναμενόμενα οφέλη;

Ο ΙΑΑ αναμένεται να δημιουργήσει σημαντική προστιθέμενη αξία και θέσεις εργασίας υψηλής ποιότητας για την ΕΕ. Μόνο τα μέτρα για τη ζήτηση χαμηλών ανθρακούχων εκπομπών θα μπορούσαν να αποφέρουν πρόσθετη αξία άνω των 600 εκατ. ευρώ στις βιομηχανίες χάλυβα, αλουμινίου και τσιμέντου έως το 2030 και έως και 10,5 δισ. ευρώ σε ολόκληρη την αξιακή αλυσίδα της αυτοκινητοβιομηχανίας. Θα δημιουργήσει επίσης δεκάδες χιλιάδες θέσεις εργασίας, συμπεριλαμβανομένων 85.000 σε έργα συσσωρευτών και 58.000 στην παραγωγή ηλιακής ενέργειας, διασφαλίζοντας παράλληλα τις υφιστάμενες θέσεις εργασίας στον χάλυβα, το αλουμίνιο και το τσιμέντο, καθώς οι τομείς αυτοί μεταβαίνουν σε καθαρότερη παραγωγή. Οι όροι για τις ξένες επενδύσεις θα δημιουργήσουν επίσης ευκαιρίες απασχόλησης σε τοπικό επίπεδο, καθώς και θα τονώσουν τη συνολική παραγωγική ικανότητα της ΕΕ.

Η ψηφιοποιημένη αδειοδότηση θα οδηγήσει σε διοικητική εξοικονόμηση έως και 240 εκατ. ευρώ για όλες τις μεταποιητικές βιομηχανίες στην ΕΕ.

Συνολικά, ο νόμος αναμένεται να εξοικονομήσει 30,58 εκατομμύρια τόνους διοξειδίου του άνθρακα στις ενεργοβόρες βιομηχανίες (χάλυβας, τσιμέντο και αλουμίνιο), στις μπαταρίες και στα εξαρτήματα οχημάτων. Ο εξορθολογισμός των διαδικασιών αδειοδότησης θα επιταχύνει την υλοποίηση έργων απαλλαγής από τις ανθρακούχες εκπομπές, με αποτέλεσμα την επιτάχυνση του ρυθμού εξοικονόμησης αερίων του θερμοκηπίου σε έναν τομέα που αντιπροσωπεύει το 22,5% των συνολικών εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου της ΕΕ.

Σε ποιους τομείς εφαρμόζεται ο νόμος περί βιομηχανικού επιταχυντή;

Ο IAA καλύπτει τη μεταποιητική βιομηχανία, με έμφαση στις ενεργοβόρες βιομηχανίες, την αξιακή αλυσίδα της αυτοκινητοβιομηχανίας και τις τεχνολογίες μηδενικών καθαρών εκπομπών που απαιτούνται για να καταστεί δυνατός ο μετασχηματισμός της καθαρής βιομηχανίας και να διασφαλιστεί η ανθεκτικότητα της αλυσίδας εφοδιασμού. Για παράδειγμα, θεσπίζονται απαιτήσεις χαμηλών ανθρακούχων εκπομπών για τον χάλυβα που χρησιμοποιείται στην αυτοκινητοβιομηχανία και τις κατασκευές, ενώ οι απαιτήσεις «Made in EU» και χαμηλών ανθρακούχων εκπομπών ισχύουν για το τσιμέντο που χρησιμοποιείται στις κατασκευές και το αλουμίνιο που χρησιμοποιείται στην αυτοκινητοβιομηχανία και τις κατασκευές, όταν υπόκεινται σε δημόσιες συμβάσεις και άλλες μορφές δημόσιας παρέμβασης. Όσον αφορά τις τεχνολογίες μηδενικών καθαρών εκπομπών, η πράξη θεσπίζει απαιτήσεις «Made in EU» για τους συσσωρευτές, τα συστήματα αποθήκευσης ενέργειας σε συσσωρευτές (BESS), τα ηλιακά φωτοβολταϊκά, τις αντλίες θερμότητας, την αιολική ενέργεια, τις ηλεκτρολυτικές κυψέλες και τις πυρηνικές τεχνολογίες, όταν υπόκεινται σε ορισμένες διαδικασίες σύναψης δημόσιων συμβάσεων, δημοπρασίες και καθεστώτα στήριξης. Εισάγει επίσης διατάξεις «Made in EU» για τα ηλεκτρικά οχήματα και τα κατασκευαστικά στοιχεία τους.

Γιατί επέλεξε η Επιτροπή αυτούς τους τομείς;

Ο ΙΑΑ επικεντρώνεται σε τομείς που είναι στρατηγικής σημασίας για την οικονομία της ΕΕ και οι οποίοι αντιμετωπίζουν επί του παρόντος ισχυρές ανταγωνιστικές και διαρθρωτικές πιέσεις: ενεργοβόρες βιομηχανίες (χάλυβας, τσιμέντο, αλουμίνιο, χημικά προϊόντα), τεχνολογίες μηδενικών καθαρών εκπομπών και κατασκευή κατασκευαστικών στοιχείων αυτοκινήτων. Οι τομείς αυτοί αποτελούν βασικούς παράγοντες διευκόλυνσης της καθαρής μετάβασης και είναι ζωτικής σημασίας για τις κατάντη βιομηχανίες, όπως οι κατασκευές, η κινητικότητα, τα ενεργειακά συστήματα και η άμυνα. Ταυτόχρονα, αντιμετωπίζουν μείωση της παραγωγής στην Ευρώπη, βραδύτερες επενδύσεις για την απαλλαγή από τις ανθρακούχες εκπομπές και αυξανόμενο παγκόσμιο ανταγωνισμό και στρεβλώσεις της αγοράς, όπως αθέμιτες επιδοτήσεις, σε αγορές που συγκεντρώνονται όλο και περισσότερο εκτός της ΕΕ. Η αξιακή αλυσίδα κάθε τομέα/τεχνολογίας αποτέλεσε αντικείμενο διεξοδικής ανάλυσης για τον προσδιορισμό των τομέων στους οποίους η ΕΕ αντιμετώπισε στρατηγικές εξαρτήσεις και διαρθρωτικές προκλήσεις. Προτάθηκαν μέτρα για τις πρωτοπόρες αγορές όσον αφορά τον χάλυβα, το τσιμέντο και το αλουμίνιο, αρχικά, και τα χημικά προϊόντα, σε μεταγενέστερο στάδιο. Πρόκειται για τους τομείς με τη μεγαλύτερη ένταση ενέργειας και εκπομπών, καθώς και για τομείς για τους οποίους η ζήτηση θα αυξηθεί, λόγω των αναγκών πράσινης μετάβασης. Αντί να εφαρμόζει ενιαίο ενιαίο κατώτατο όριο «ευρωπαϊκού περιεχομένου» σε όλες τις τεχνολογίες μηδενικών καθαρών εκπομπών, η IAA προσαρμόζει τις απαιτήσεις στη συγκεκριμένη δομή, ωριμότητα και εξαρτήσεις κάθε τομέα. Η προσέγγιση αυτή επιτρέπει στην ΕΕ να αυξήσει σταδιακά το μερίδιο των ευρωπαϊκών κατασκευαστικών στοιχείων εκεί όπου έχει τον μεγαλύτερο αντίκτυπο και είναι ρεαλιστικότερη. Ο στοχευμένος σχεδιασμός διασφαλίζει ότι η παρέμβαση είναι αναλογική και εστιασμένη εκεί όπου μπορεί να αποφέρει τη μέγιστη ανθεκτικότητα και οικονομική απόδοση.

Τι σημαίνει «Made in EU» για τρίτες χώρες;

Η Ευρωπαϊκή Ένωση παραμένει μία από τις πιο ανοικτές αγορές στον κόσμο και δεσμεύεται να διατηρήσει το άνοιγμα αυτόως βασική πηγή οικονομικής ισχύος και ανθεκτικότητας. Η πρόταση ενθαρρύνει τη μεγαλύτερη αμοιβαιότητα, παρέχοντας ίση μεταχείριση για τις δημόσιες συμβάσεις, καθώς και άλλες μορφές δημόσιας παρέμβασης σε χώρες που προσφέρουν στις εταιρείες της ΕΕ πρόσβαση στις αγορές τους μέσω εμπορικών συμφωνιών. Ως εκ τούτου, οι εταιρείες από τις χώρες αυτές θα τυγχάνουν μεταχείρισης ισοδύναμης με το περιεχόμενο ενωσιακής προέλευσης. Ως εκ τούτου, οι απαιτήσεις «Made in EU» δεν περιορίζουν αδικαιολόγητα την πρόσβαση στην αγορά ή τις επιλογές των καταναλωτών, αλλά διασφαλίζουν ότι τα χρήματα των φορολογουμένων ωφελούν τις ευρωπαϊκές εταιρείες και τους ευρωπαίους εργαζομένους. Σχεδιάζονται με στοχευμένο και αναλογικό τρόπο για τη δημιουργία ζήτησης στις ευρωπαϊκές στρατηγικές αλυσίδες αξίας, παρέχοντας ασφάλεια στους επενδυτές, αποφεύγοντας τις κρίσιμες εξαρτήσεις, διασφαλίζοντας παράλληλα ότι η ΕΕ τηρεί τις δεσμεύσεις της έναντι των διεθνών εταίρων και εξακολουθεί να είναι ανοικτή στο διεθνές εμπόριο και τις επενδύσεις με δίκαιους όρους.

Τι προτείνει ο νόμος όσον αφορά την αδειοδότηση; Τι είναι οι βιομηχανικές περιοχές επιτάχυνσης και ποια οφέλη θα αποφέρουν;

Ο IAA προτείνει την πλήρη ψηφιοποίηση των διαδικασιών αδειοδότησης για έργα βιομηχανικής παραγωγής, τη θέσπιση σαφών χρονικών ορίων και, για ορισμένα έργα όπως η απανθρακοποίηση της ενεργοβόρας βιομηχανίας ή έργα που βρίσκονται σε βιομηχανικές περιοχές επιτάχυνσης, τη δυνατότητα ταχύτερης έγκρισης ενδιάμεσων σταδίων όπου οι αρχές δεν ανταποκρίνονται εντός καθορισμένων προθεσμιών. Τα ειδικά ενιαία σημεία επαφής και τα μέγιστα χρονοδιαγράμματα 18 μηνών για συγκεκριμένα έργα θα επιταχύνουν τις επενδύσεις των ενεργοβόρων βιομηχανιών στην ΕΕ για την απαλλαγή από τις ανθρακούχες εκπομπές.

Τα μέτρα αυτά αποσκοπούν στην παροχή μεγαλύτερης σαφήνειας, προβλεψιμότητας και ασφάλειας δικαίου για τους επενδυτές. Με τη μείωση των διοικητικών καθυστερήσεων και τη διασφάλιση διαφανών και παρακολουθήσιμων διαδικασιών, ο IAA μειώνει τον επενδυτικό κίνδυνο και επιταχύνει την ανάπτυξη των έργων.

Τα κράτη μέλη ορίζουν περιοχές βιομηχανικής επιτάχυνσης για να ενθαρρύνουν τη δημιουργία στρατηγικών συνεργατικών σχηματισμών παραγωγής. Τα έργα που βρίσκονται σε αυτές τις περιοχές επωφελούνται από ταχύτερη αδειοδότηση, βελτιωμένο συντονισμό και καλύτερη πρόσβαση σε υποδομές, χρηματοδότηση και οικοσυστήματα δεξιοτήτων. Στόχος είναι η δημιουργία ανταγωνιστικών βιομηχανικών κόμβων που προσελκύουν επενδύσεις, διευκολύνουν την απαλλαγή από τις ανθρακούχες εκπομπές και ενισχύουν την ανθεκτικότητα της αλυσίδας εφοδιασμού.

Ποιες είναι οι επιπτώσεις για τους επενδυτές/τις εταιρείες εκτός ΕΕ που επιθυμούν να επενδύσουν στην ΕΕ;

Η ΕΕ παραμένει ανοικτή στις άμεσες ξένες επενδύσεις (ΑΞΕ). Ο IAA θέτει, ωστόσο, προϋποθέσεις για ξένες επενδύσεις άνω των 100 εκατ. ευρώ από εταιρείες που προέρχονται από χώρες που κατέχουν πάνω από το 40% της παγκόσμιας παραγωγικής ικανότητας ηλεκτρικών οχημάτων, συσσωρευτών, ηλιακής ενέργειας και κρίσιμων πρώτων υλών. Οι προϋποθέσεις περιλαμβάνουν τη μετοχική πλειοψηφία της ΕΕ, τη μεταφορά τεχνολογίας, την ενσωμάτωση στις αξιακές αλυσίδες της ΕΕ και τη δημιουργία θέσεων εργασίας.

Τα μέτρα αυτά συμπληρώνουν το υφιστάμενο πλαίσιο ελέγχου των άμεσων ξένων επενδύσεων (ΑΞΕ) της ΕΕ. Ενώ ο έλεγχος των ΑΞΕ επικεντρώνεται στους κινδύνους για την εθνική ασφάλεια, ο ΙΑΑ εξετάζει τον οικονομικό αντίκτυπο των μεγάλων επενδύσεων στη λειτουργία της ενιαίας αγοράς, όπως η ασφάλεια του εφοδιασμού και η προστιθέμενη αξία για την Ένωση. Με την εφαρμογή κοινών όρων σε όλα τα κράτη μέλη, ο IAA θα επιτύχει μια προσεκτικά σταθμισμένη ισορροπία διασφαλίζοντας ότι οι στρατηγικές ξένες επενδύσεις συμβάλλουν στην ανταγωνιστικότητα, την ανθεκτικότητα και τον βιομηχανικό μετασχηματισμό της Ευρώπης, αποτρέποντας παράλληλα τον κατακερματισμό.

Πώς αποδίδει ο νόμος για τον βιομηχανικό επιταχυντή την έκθεση Draghi;

Ο ΙΑΑ θέτει σε εφαρμογή την έκθεση Draghi προτείνοντας στοχευμένες απαιτήσεις σχετικά με το περιεχόμενο που παράγεται στην ΕΕ και το περιεχόμενο χαμηλών ανθρακούχων εκπομπών, ώστε να δημιουργηθεί ζήτηση για βιομηχανικά προϊόντα μηδενικών καθαρών εκπομπών και χαμηλών ανθρακούχων εκπομπών της ΕΕ με τη χρήση χρημάτων από δημόσιες συμβάσεις, δημόσιων συστημάτων και χρηματοδότησης πλειστηριασμών. Με τον τρόπο αυτό, λειτουργεί ως «ασφαλιστική πολιτική» για να διασφαλίσει ότι η ΕΕ θα καταστεί πιο ανεξάρτητη στους στρατηγικούς οικονομικούς τομείς στους οποίους απαιτούνται σημαντικές επενδύσεις.