Μια νέα έρευνα που δημοσιεύτηκε πρόσφατα αποτυπώνει ένα ιδιαίτερα ανησυχητικό σενάριο για το μέλλον της ευρωπαϊκής αυτοκινητοβιομηχανίας, με τις αλλαγές που προωθούνται να φέρνουν τεράστιες οικονομικές απώλειες.
Η Ευρώπη έχει δείξει τα τελευταία χρόνια πως επιδιώκει να αλλάξει ριζικά το πλαίσιο στον τομέα της αυτοκίνησης, με τις περισσότερες πρωτοβουλίες της να ανοίγουν σταδιακά τον δρόμο προς την πλήρη ηλεκτροκίνηση, με τα σχετικά θεσμικά όργανα να έχουν δείξει σε κάθε ευκαιρία πως εξακολουθούν να θεωρούν πως τα αμιγώς ηλεκτρικά αυτοκίνητα αποτελούν τη βασική κατεύθυνση για το μέλλον της αυτοκινητοβιομηχανίας.
Στο πλαίσιο αυτό και παρά τις αναταράξεις που έχουν εμφανιστεί το τελευταίο διάστημα, σε πλήρη ισχύ παραμένει ο στόχος για τον τερματισμό της πώλησης νέων αυτοκινήτων με κινητήρες εσωτερικής καύσης από το 2035, μία απόφαση που έχει δημιουργήσει έντονο προβληματισμό σε ολόκληρο τον κλάδο.
BUY NOW
Και αυτό γιατί η μετάβαση αυτή έχει αυξήσει σημαντικά την αβεβαιότητα για τις ευρωπαϊκές αυτοκινητοβιομηχανίες, καθώς η ηλεκτροκίνηση δεν εξελίσσεται με τον ρυθμό που αρχικά εκτιμούσαν τόσο οι κατασκευαστές όσο και οι ευρωπαϊκοί θεσμοί. Ως αποτέλεσμα, πολλές εταιρείες καλούνται να επωμιστούν το υψηλό κόστος της μετάβασης, αντιμετωπίζοντας παράλληλα πιέσεις στην παραγωγή και στην ανταγωνιστικότητά τους.
Οι δυσκολίες αυτές έχουν γίνει έτσι και αλλιώς αισθητές εδώ και καιρό μέσα από δηλώσεις στελεχών μεγάλων αυτοκινητοβιομηχανιών, ωστόσο μία νέα έρευνα έρχεται πλέον να αποτυπώσει με αριθμούς το μέγεθος των επιπτώσεων που ενδέχεται να αντιμετωπίσει ο ευρωπαϊκός κλάδος.
Πρόκειται για τη μελέτη του Ινστιτούτου Fraunhofer η οποία πραγματοποιήθηκε με τη συμμετοχή κορυφαίων εταιρειών όπως οι BMW, Mercedes, Bosch, Mahle, Schaeffler και ZF. Η έρευνα εστίασε στο πώς διαφορετικά ρυθμιστικά μοντέλα που βρίσκονται στο τραπέζι της Ευρωπαϊκής Επιτροπής επηρεάζουν την παραγωγή, την προστιθέμενη αξία και την απασχόληση στον τομέα των κινητήρων, των συστημάτων μετάδοσης και των εξαρτημάτων τους.
Ουσιαστικά, οι ερευνητές ανέλυσαν τέσσερα διαφορετικά σενάρια για την εξέλιξη της αγοράς έως το 2040, εξετάζοντας τις οικονομικές επιπτώσεις κάθε πιθανής επιλογής.
Στο πρώτο σενάριο, που βασίζεται στην αρχική ευρωπαϊκή νομοθεσία, από το 2035 και μετά θα επιτρέπεται η ταξινόμηση μόνο νέων οχημάτων με μηδενικές εκπομπές. Στην περίπτωση αυτή οι κινητήρες εσωτερικής καύσης ουσιαστικά εξαφανίζονται από την αγορά νέων αυτοκινήτων, με τη μελέτη να υπολογίζει απώλεια προστιθέμενης αξίας ύψους 95 δισ. ευρώ έως το 2040, το δυσμενέστερο αποτέλεσμα μεταξύ όλων των σεναρίων.
Το δεύτερο σενάριο ακολουθεί την πρόταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής (που έχει λάβει σημαντική ισχύ τελευταία) για μείωση των εκπομπών κατά 90%, επιτρέποντας περιορισμένη αξιοποίηση τεχνολογιών όπως ο χάλυβας χαμηλών εκπομπών και τα ανανεώσιμα καύσιμα.
Παρότι σε αυτό το σενάριο, υπάρχει ένα μικρό περιθώριο χρήσης κινητήρων εσωτερικής καύσης και έχει διαφημιστεί έντονα ως μια πολύ χρήσιμη λύση, η έρευνα έδειξε πως οι οικονομικές επιπτώσεις διαφοροποιούνται ελάχιστα σε σχέση με το αρχικό σενάριο, καθώς η απώλεια προστιθέμενης αξίας παραμένει επίσης στα 95 δισ. ευρώ.
Το τρίτο σενάριο βασίζεται σε μία τεχνολογικά ουδέτερη προσέγγιση, επιτρέποντας στους κινητήρες εσωτερικής καύσης και στα plug-in υβριδικά να διατηρήσουν σημαντικότερο ρόλο για μεγαλύτερο χρονικό διάστημα, με περίπου το 20% των νέων ταξινομήσεων να αφορά οχήματα με θερμικό κινητήρα. Σε αυτή την συνθήκη, οι συνολικές απώλειες μέχρι το 2040 παραμένουν υψηλές, πέφτουν όμως στα 90 δισ. ευρώ.
Το τέταρτο σενάριο ακολουθεί μία στρατηγική περισσότερο προσανατολισμένη στις παγκόσμιες αγορές, με την Ευρώπη να κινείται πιο κοντά στις εξελίξεις που παρατηρούνται σήμερα στην Ασία και στη Βόρεια Αμερική. Σε αυτή την περίπτωση οι κινητήρες εσωτερικής καύσης εξακολουθούν να καλύπτουν περίπου το 50% των νέων ταξινομήσεων το 2040, ενώ οι απώλειες προστιθέμενης αξίας περιορίζονται στα 60 δισ. ευρώ, το μικρότερο ποσό μεταξύ όλων των σεναρίων.
Σε κάθε περίπτωση, το ιδιαίτερα ανησυχητικό συμπέρασμα της έρευνας είναι πως ακόμη και το ευνοϊκότερο από τα τέσσερα σενάρια προβλέπει σημαντικές οικονομικές απώλειες για την ευρωπαϊκή αυτοκινητοβιομηχανία μέχρι το 2040.
Ιδιαίτερα μεγάλες επιπτώσεις μάλιστα εκτιμάται ότι θα αντιμετωπίσουν οι παραδοσιακές αυτοκινητοβιομηχανίες και οι χώρες με ισχυρή βιομηχανική παρουσία στον κλάδο. Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί η Γερμανία, όπου μόνο ο τομέας των κινητήρων εκτιμάται ότι θα μπορούσε να χάσει περίπου 54,2 δισ. ευρώ προστιθέμενης αξίας, ποσό που αντιστοιχεί περίπου στο 64% της σημερινής του δραστηριότητας έως το 2040.
Σύμφωνα με τα ευρήματα της μελέτης, οι μεγαλύτερες απώλειες αναμένονται στους κατασκευαστές τεχνολογιών κινητήρων, συστημάτων μετάδοσης, ψεκασμού και εξαγωγής καυσαερίων, κάτι που θεωρείται αναμενόμενο όσο η αγορά μεταβαίνει αποκλειστικά προς τα ηλεκτρικά συστήματα κίνησης. Η συνολική απώλεια προστιθέμενης αξίας για αυτούς τους τομείς εκτιμάται στα 35 δισ. ευρώ, δηλαδή περίπου στο 80% της σημερινής τους αξίας.
Σημειώνεται μάλιστα πως η έρευνα παρουσιάζει ιδιαίτερα ανησυχητικά στοιχεία και για την αγορά εργασίας. Με βάση τα στοιχεία του 2025, ο τομέας παραγωγής κινητήρων απασχολεί περίπου 1,6 εκατομμύρια εργαζόμενους σε ολόκληρη την Ευρώπη, ενώ ανεξάρτητα από το ποιο από τα τέσσερα σενάρια θα επικρατήσει, οι προβλέψεις κάνουν λόγο για σημαντικές απώλειες θέσεων εργασίας.
Συγκεκριμένα, υπολογίζεται ότι έως το 2030 θα έχουν χαθεί περίπου 375.000 θέσεις, αριθμός που θα αυξηθεί στις 660.000 μέχρι το 2035. Μέχρι το 2040 οι συνολικές απώλειες αναμένεται να φτάσουν τις 726.000 θέσεις εργασίας, δηλαδή σχεδόν το μισό του σημερινού εργατικού δυναμικού του συγκεκριμένου τομέα.
Τέλος, οι συντάκτες της μελέτης επισημαίνουν ότι η ανάπτυξη της ηλεκτροκίνησης και οι νέες θέσεις εργασίας που θα δημιουργηθούν γύρω από αυτήν δεν επαρκούν, τουλάχιστον με τα σημερινά δεδομένα, για να αντισταθμίσουν τις απώλειες που προκαλεί η σταδιακή κατάργηση των θερμικών κινητήρων, αν και επισημαίνουν πως μία πιο ευέλικτη και τεχνολογικά ουδέτερη προσέγγιση στη μετάβαση θα μπορούσε να περιορίσει σημαντικά τις οικονομικές επιπτώσεις που αναμένεται να αντιμετωπίσει η ευρωπαϊκή αυτοκινητοβιομηχανία τα επόμενα χρόνια.
