Η επιλογή της σωστής σχέσης μετάδοσης στις κατηφόρες συμβάλλει στον καλύτερο έλεγχο του αυτοκινήτου και προστατεύει το σύστημα πέδησης από την υπερθέρμανση.
Η οδήγηση σε έναν κατηφορικό δρόμο μπορεί να μοιάζει απλή, ωστόσο η λανθασμένη χρήση του κιβωτίου και των φρένων ενδέχεται να περιορίσει σημαντικά την ασφάλεια, ιδιαίτερα σε ορεινές διαδρομές με μεγάλη κλίση και συνεχείς στροφές. Πολλοί οδηγοί έχουν την τάση να διατηρούν στο κιβώτιο τη σχέση με την οποία ήδη κινούνται, ανεξάρτητα από το αν αυτό είναι χειροκίνητο ή αυτόματο, και να ελέγχουν την ταχύτητα του αυτοκινήτου πατώντας συνεχώς το πεντάλ του φρένου.
Η πρακτική αυτή μπορεί να μην προκαλέσει πρόβλημα σε μια μικρή κατηφόρα, όμως σε μια μεγάλη και απότομη κατάβαση καταπονεί διαρκώς τα τακάκια και τους δίσκους των φρένων. Όταν η θερμοκρασία τους αυξηθεί υπερβολικά, η απόδοση του συστήματος πέδησης μπορεί να μειωθεί αισθητά. Πρόκειται για το φαινόμενο που είναι γνωστό ως brake fade, κατά το οποίο το αυτοκίνητο χρειάζεται μεγαλύτερη απόσταση για να επιβραδύνει ή να ακινητοποιηθεί, παρά την πίεση που ασκεί ο οδηγός στο πεντάλ του φρένου.
BUY NOW
Για τον λόγο αυτό, στις μεγάλες κατηφόρες ο οδηγός δεν πρέπει να βασίζεται αποκλειστικά στα φρένα, αλλά να αξιοποιεί και την επιβράδυνση που προσφέρει ο κινητήρας, κάτι που επιτυγχάνεται με την επιλογή χαμηλότερης σχέσης στο κιβώτιο ταχυτήτων.
Στα αυτοκίνητα με χειροκίνητο κιβώτιο η διαδικασία είναι πιο απλή, καθώς ο οδηγός μπορεί να επιλέξει εγκαίρως μια χαμηλότερη σχέση, συνήθως τη δεύτερα, ανάλογα με την κλίση του δρόμου και την ταχύτητα του οχήματος. Με αυτόν τον τρόπο ο κινητήρας συμβάλλει στην επιβράδυνση του αυτοκινήτου, περιορίζοντας την καταπόνηση των φρένων. Σε εξαιρετικά απότομες κατηφόρες και μόνο όταν η ταχύτητα είναι πολύ χαμηλή, μπορεί να χρειαστεί ακόμη και η πρώτη σχέση.
Στα αυτοκίνητα με αυτόματο κιβώτιο, ο οδηγός μπορεί να επιλέξει τη θέση L, εφόσον υπάρχει, η οποία διατηρεί το κιβώτιο σε χαμηλή σχέση και ενισχύει το φρενάρισμα του κινητήρα. Σε παλαιότερα αυτόματα κιβώτια συναντώνται επίσης οι επιλογές 2 ή 3, οι οποίες εμποδίζουν το κιβώτιο να ανεβάσει υψηλότερη σχέση, ενώ πολλά σύγχρονα μοντέλα διαθέτουν χειροκίνητη λειτουργία ή paddles πίσω από το τιμόνι, που επιτρέπει στον οδηγό να επιλέξει την σχέση που τον εξυπηρετεί.
Η επιλογή Sport μπορεί επίσης να προσφέρει μεγαλύτερη επιβράδυνση σε σχέση με τη θέση D, καθώς το κιβώτιο διατηρεί συνήθως χαμηλότερη σχέση και επιτρέπει στον κινητήρα να λειτουργεί σε υψηλότερες στροφές.Στα υβριδικά και αμιγώς ηλεκτρικά αυτοκίνητα, η επιβράδυνση μπορεί να ενισχυθεί μέσω του συστήματος ανάκτησης ενέργειας.
Αρκετά μοντέλα διαθέτουν τη θέση B ή διαφορετικά επίπεδα ανάκτησης, τα οποία επιλέγονται από τον επιλογέα, την κεντρική οθόνη ή τα paddles πίσω από το τιμόνι. Με αυτόν τον τρόπο περιορίζεται η ταχύτητα του οχήματος, ενώ μέρος της κινητικής ενέργειας μετατρέπεται σε ηλεκτρική και επιστρέφει στην μπαταρία. Σε μια μεγάλη κατάβαση, πάντως, η μπαταρία μπορεί να φτάσει σε υψηλό επίπεδο φόρτισης, με αποτέλεσμα, έστω και σε σπάνιες περιπτώσεις, το σύστημα να περιορίσει προσωρινά την ανάκτηση και κατά συνέπεια την επιβράδυνση που αυτή προσφέρει.
Αυτό που πρέπει να αποφεύγεται σε κάθε περίπτωση είναι η επιλογή της νεκράς. Με τον επιλογέα στη θέση N ή με τον συμπλέκτη συνεχώς πατημένο, το αυτοκίνητο δεν επιβραδύνει μέσω του κινητήρα και ο οδηγός αναγκάζεται να βασιστεί αποκλειστικά στα φρένα. Παράλληλα, αν χρειαστεί να επιταχύνει ή να αντιδράσει άμεσα, θα χάσει πολύτιμο χρόνο μέχρι να επιλέξει ξανά την κατάλληλη σχέση.
Εξίσου λανθασμένη είναι η απότομη επιλογή μιας πολύ χαμηλής σχέσης ενώ το αυτοκίνητο κινείται με υψηλή ταχύτητα, καθώς μπορεί να προκαλέσει υπερβολική αύξηση των στροφών και να επιβαρύνει σοβαρά τα μηχανικά μέρη. Το κατέβασμα των σχέσεων πρέπει να γίνεται σταδιακά και σε συνάρτηση με την ταχύτητα του οχήματος.
Ο οδηγός πρέπει φυσικά να είναι πάντοτε έτοιμος να χρησιμοποιήσει τα φρένα, αφού ανεξάρτητα από την επιβράδυνση που προσφέρει ο κινητήρας ή το σύστημα ανάκτησης ενέργειας, το σύστημα πέδησης είναι εκείνο που θα μειώσει αποφασιστικά την ταχύτητα όταν χρειαστεί.
