Η μετάβαση σε αυτόματα, υβριδικά και ηλεκτρικά οχήματα προϋποθέτει σύγχρονα εκπαιδευτικά μέσα και αλλαγές στις εξετάσεις οδήγησης.

Ένα νέο θέμα έχει προκύψει που απασχολεί έντονα τον κλάδο των Σχολών Οδηγών αλλά και τους υποψήφιους οδηγούς το οποίο έχει να κάνει με το κιβώτιο ταχυτήτων.

Πιο συγκεκριμένα οι αυτοκινητοβιομηχανίες εξαιτίας και της έλευσης της ηλεκτροκίνησης αλλά και της πλειοψηφίας των υβριδικών μοντέλων τείνουν να καταργήσουν τα χειροκίνητα κιβώτια ταχυτήτων με αποτέλεσμα οι Σχολές Οδηγών να μην μπορούν να αποκτήσουν καινούρια αυτοκίνητα με χειροκίνητα κιβώτια ταχυτήτων καθώς η συντριπτική πλειοψηφία τους βγαίνει μόνο με αυτόματα κιβώτια. Αυτομάτως η εκπαίδευση των υποψήφιων οδηγών σε λίγο καιρό θα μπορεί να γίνει μόνο σε καινούρια αυτοκίνητα με αυτόματα κιβώτια καθώς μόνο τα παλαιότερα θα διαθέτουν χειροκίνητα κιβώτια ταχυτήτων.

Εξαιτίας των παραπάνω οι Σχολές Οδηγών προειδοποιούν ότι η εκπαίδευση υποψήφιων οδηγών σε λίγο καιρό θα μπορεί να γίνεται μόνο με αυτοκίνητα με αυτόματα κιβώτια ταχυτήτων και προτείνουν αν κάποιος οδηγός έχει άδεια οδήγησης για όχημα με αυτόματο κιβώτιο (κωδικός 078) να μπορεί με 10 πρακτικά μαθήματα να οδηγεί και όχημα με χειροκίνητο κιβώτιο χωρίς να πρέπει να δίνει και πάλι εξετάσεις οδήγησης!

Μάλιστα τα οχήματα των Σχολών Οδηγών με χειροκίνητα κιβώτια εξαιτίας της παλαιότητας που θα έχουν δεν θα είναι σε θέση να κινούνται καθημερινά για να πραγματοποιούν μαθήματα οδήγησης οι υποψήφιοι οδηγοί αλλά με περιορισμένη κίνηση θα είναι ικανά να λειτουργούν ως «βοηθητικά» για τις λίγες ώρες εκπαίδευσης των υποψήφιων οδηγών.

Άλλωστε από την στιγμή που εξηλεκτρίζονται όλα τα καινούρια αυτοκίνητα έστω και με την τεχνολογία mild hybrid το αυτόματο κιβώτιο θεωρείται μονόδρομος.

Ο Νίκος Γρέντζελος, Αντιπρόεδρος του Επαγγελματικού Επιμελητηρίου Αθηνών, μέλος EFA (Ευρωπαϊκής Ομοσπονδίας Σχολών Οδηγών, Πρόεδρος Σωματείου Εκπαιδευτών Δυτικής Αττικής και πρώην Πρόεδρος της Πανελλήνιας Ομοσπονδίας Εκπαιδευτών Οδήγησης, τόνισε στο Carandmotor.gr ότι: «Τα τελευταία χρόνια η αυτοκινητοβιομηχανία μετασχηματίζεται με ρυθμούς πρωτόγνωρους. Η ηλεκτροκίνηση, τα υβριδικά συστήματα, οι τεχνολογίες υποβοήθησης οδηγού και, κυρίως, η επικράτηση του αυτόματου κιβωτίου ταχυτήτων δεν αποτελούν πλέον καινοτομία ή πολυτέλεια, αλλά τη νέα κανονικότητα. Σε πολλές κατηγορίες οχημάτων –ιδίως στα ηλεκτρικά και υβριδικά– το χειροκίνητο κιβώτιο απλώς δεν προσφέρεται.

Το ερώτημα, επομένως, δεν είναι αν αυτή η αλλαγή θα συνεχιστεί. Είναι βέβαιο ότι θα συνεχιστεί. Το ουσιαστικό ζήτημα είναι αν και πώς το σύστημα εκπαίδευσης και εξέτασης οδηγών θα προσαρμοστεί με ρεαλισμό και ορθολογισμό στη νέα πραγματικότητα.

Σήμερα, όποιος υποψήφιος οδηγός εξεταστεί με όχημα αυτόματου κιβωτίου λαμβάνει στο δίπλωμά του τον κωδικό 078, ο οποίος περιορίζει το δικαίωμα οδήγησης αποκλειστικά σε αυτόματα οχήματα. Για την αφαίρεση του κωδικού απαιτείται εκ νέου εκπαίδευση σε όχημα με χειροκίνητο κιβώτιο και επανάληψη της πρακτικής εξέτασης. Το πλαίσιο αυτό σχεδιάστηκε σε μια εποχή όπου το αυτόματο κιβώτιο θεωρούνταν εξαίρεση. Σήμερα, όμως, οι όροι έχουν αντιστραφεί και το υφιστάμενο σύστημα δείχνει να μην ανταποκρίνεται πλήρως στις συνθήκες της αγοράς και της τεχνολογίας.

Η σύγχρονη προσέγγιση της οδικής ασφάλειας δίνει έμφαση όχι τόσο στον μηχανικό χειρισμό του οχήματος, όσο στη σωστή αντίληψη του κινδύνου, στη λήψη αποφάσεων, στη συμπεριφορά του οδηγού και στη συνύπαρξή του με τους υπόλοιπους χρήστες του δρόμου. Υπό αυτό το πρίσμα, το αυτόματο κιβώτιο δεν αποτελεί «εύκολη λύση», αλλά μια διαφορετική παιδαγωγική προσέγγιση. Μειώνει τον γνωστικό φόρτο του νέου οδηγού, του επιτρέπει να συγκεντρωθεί στο περιβάλλον, στη σήμανση και στην κυκλοφορία, και διευκολύνει την εκμάθηση, ιδιαίτερα στο απαιτητικό αστικό τοπίο.

Με σεβασμό στην παράδοση της οδηγικής εκπαίδευσης και χωρίς ιδεολογικές αντιπαραθέσεις, μπορεί να τεθεί μια ισορροπημένη πρόταση προσαρμογής. Ο υποψήφιος να συνεχίσει να έχει τη δυνατότητα εξέτασης με αυτόματο όχημα και να λαμβάνει αρχικά τον κωδικό 078, όπως ισχύει σήμερα. Εφόσον, όμως, επιθυμεί να αποκτήσει πλήρη δικαιώματα οδήγησης, να μπορεί να ζητήσει την αφαίρεση του κωδικού χωρίς νέα πρακτική εξέταση, αρκεί να ολοκληρώσει έναν συγκεκριμένο αριθμό ωρών πρακτικής εκπαίδευσης – για παράδειγμα δέκα – σε όχημα με χειροκίνητο κιβώτιο.

Η πρόταση αυτή διασφαλίζει ότι ο οδηγός έχει εκπαιδευτεί επαρκώς στο συμβατικό κιβώτιο, αποφεύγει την περιττή επανάληψη εξετάσεων και καθιστά το σύστημα πιο ευέλικτο και λειτουργικό, χωρίς εκπτώσεις στην ποιότητα της εκπαίδευσης.

Ωστόσο, ο εκσυγχρονισμός του πλαισίου δεν μπορεί να αποκοπεί από τη συνολική εικόνα του κλάδου. Η μετάβαση σε αυτόματα, υβριδικά και ηλεκτρικά οχήματα προϋποθέτει σύγχρονα εκπαιδευτικά μέσα. Σε αυτό το σημείο, η Πολιτεία οφείλει να διαδραματίσει ενεργό ρόλο, παρέχοντας ουσιαστικά κίνητρα για την ανανέωση του στόλου των σχολών οδήγησης με οχήματα νέας τεχνολογίας. Φορολογικές ελαφρύνσεις, χρηματοδοτικά εργαλεία ή ειδικά προγράμματα στήριξης μπορούν να διευκολύνουν τις απαραίτητες επενδύσεις, προς όφελος των εκπαιδευόμενων, των επαγγελματιών του κλάδου και της οδικής ασφάλειας συνολικά.

Η εκπαίδευση οδήγησης δεν πρέπει να λειτουργεί ως μηχανισμός διατήρησης παλαιών ισορροπιών, αλλά ως εργαλείο προετοιμασίας των οδηγών για τον πραγματικό κόσμο που ήδη διαμορφώνεται. Η μετάβαση στα αυτόματα οχήματα δεν υποβαθμίζει τον ρόλο του εκπαιδευτή· αντίθετα, τον αναβαθμίζει, μετατοπίζοντάς τον από την απλή εκμάθηση χειρισμών στη διαμόρφωση συνειδητοποιημένων και υπεύθυνων οδηγών.

Ο διάλογος για την αναθεώρηση του πλαισίου δεν αφορά το «παλιό» απέναντι στο «νέο». Αφορά την προσαρμογή στην πραγματικότητα και, κυρίως, την ενίσχυση της οδικής ασφάλειας.