Υπό ποιες συνθήκες επιτρέπεται από τον νόμο σε αστυνομικό να πάρει το κινητό μου κατά τη διάρκεια ελέγχου και πότε η πράξη αυτή δεν είναι νόμιμη;

Οι κάμερες τεχνητής νοημοσύνης αποτελούν πλέον πραγματικότητα στους ελληνικούς δρόμους και αυτή είναι μια κατάσταση στην οποία οι οδηγοί καλούνται να προσαρμοστούν, τόσο σε επίπεδο καθημερινής οδήγησης όσο και συνολικής οδηγικής συμπεριφοράς.

Φυσικά, τέτοιες αλλαγές φέρνουν και τις ανάλογες αντιδράσεις, αφού στο διαδίκτυο υπάρχουν πλέον πολλαπλές εφαρμογές που ενημερώνουν τους οδηγούς για την ακριβή ή κατά προσέγγιση τοποθεσία των καμερών, προκειμένου να γνωρίζουν τα σημεία που ενδέχεται να καταγραφεί μια τους παράβαση.

Το γεγονός ότι οι συγκεκριμένες εφαρμογές είναι ελεύθερα διαθέσιμες προς χρήση δεν σημαίνει, ωστόσο, ότι η λειτουργία τους είναι απαραίτητα νόμιμη και θεμιτή. Η πολιτεία έχει κάνει άλλωστε τον τελευταίο καιρό συγκροτημένες προσπάθειες για την εξάλειψη παρόμοιων πρακτικών.

Υπενθυμίζεται ότι πρόσφατα πραγματοποιήθηκε εκστρατεία των αρχών κατά ιστοσελίδων και διαδικτυακών κοινοτήτων που ενημέρωναν σε πραγματικό χρόνο για μπλόκα της Τροχαίας, με το σκεπτικό ότι παρεμπόδιζαν το έργο της αστυνομίας, με τους διαχειριστές των εν λόγω σελιδών να αντιμετωπίζουν αυστηρές ποινές και βαριές κατηγορίες.

Ως προς τα παραπάνω, ένα ερώτημα που γεννάται από αυτή την κατάσταση έχει να κάνει με το αν μπορεί να υπάρξει αντίστοιχη αντιμετώπιση και για τους οδηγούς που χρησιμοποιούν εφαρμογές οι οποίες «καρφώνουν» τις κάμερες, ακόμη και αν αυτές είναι απλώς πληροφοριακές. Μπορεί, δηλαδή, ένας αστυνομικός έλεγχος να οδηγήσει σε πρόστιμο ή ακόμη και σε κατάσχεση κινητού τηλεφώνου λόγω χρήσης τέτοιας εφαρμογής;

Καταρχάς, σύμφωνα με τον νέο ΚΟΚ, η χρήση κινητού τηλεφώνου ή άλλης συσκευής τηλεπικοινωνίας κατά την οδήγηση απαγορεύεται, εφόσον η συσκευή δεν είναι τοποθετημένη σε ειδική βάση και δεν χρησιμοποιείται αποκλειστικά για ανοικτή ακρόαση.

Η παράβαση τιμωρείται με πρόστιμο 350 ευρώ, καθώς και με αφαίρεση της άδειας οδήγησης και των στοιχείων κυκλοφορίας του οχήματος για 30 ημέρες,

Παράλληλα, το άρθρο 24 του ΚΟΚ απαγορεύει ρητά τη χρήση συσκευών που παρεμποδίζουν ή ανιχνεύουν τη λειτουργία ραντάρ ταχύτητας, τα γνωστά αντι-ραντάρ.

Πρόκειται για ηλεκτρονικές συσκευές που ειδοποιούν τον οδηγό για τη μέτρηση ταχύτητας ή επιχειρούν να αλλοιώσουν ή να μπλοκάρουν το σήμα των αστυνομικών ραντάρ. Η χρήση τους επισύρει επίσης πρόστιμο 350 ευρώ και αφαίρεση άδειας και στοιχείων κυκλοφορίας για 30 ημέρες.

Οι εφαρμογές που ενημερώνουν για την ύπαρξη καμερών λειτουργούν, σε θεωρητικό επίπεδο, με παρόμοια λογική, καθώς προειδοποιούν τον οδηγό για σημεία ελέγχου, αν και σε αντίθεση με τα αντι-ραντάρ, δεν παρεμβαίνουν στη λειτουργία των συστημάτων μέτρησης ούτε ανιχνεύουν ενεργά σήματα της αστυνομίας.

Σημειώνεται επίσης πως ακόμη και στο ενδεχόμενο που η χρήση εφαρμογών που αποκαλύπτουν την τοποθεσία καμερών κριθεί επιλήψιμη, η νομοθεσία σήμερα δεν προβλέπει κατάσχεση συσκευής, είτε μιλάμε για κινητό, είτε για αντί ραντάρ. Φυσικά, αναμένεται να επιβληθούν σίγουρα οι διοικητικές κυρώσεις που σχετίζονται με τη χρήση κινητού κατά την οδήγηση.

Σύμφωνα με την νομοθεσία, σε έναν απλό έλεγχο, χωρίς περαιτέρω στοιχεία, η κατάσχεση ή ο έλεγχος του κινητού δεν δικαιολογείται νομικά. Το κινητό τηλέφωνο αποτελεί προσωπικό αντικείμενο και προστατεύεται από το δικαίωμα στην ιδιωτικότητα, ενώ οι αστυνομικές αρχές δεν έχουν πρόσβαση στο περιεχόμενό του χωρίς ειδική νομική βάση.

Υπάρχει όμως και μια περίπτωση, όπου το πλαίσιο αλλάζει ουσιωδώς και επιτρέπει στις αρχές να κατασχέσουν και να αποκτήσουν πρόσβαση στα δεδομένα των κινητών συσκευών.

Πιο συγκεκριμένα, εφόσον ο οδηγός κάνει χρήση κινητού και εμπλέκεται σε τροχαίο που έχει ως αποτέλεσμα βαριά σωματική βλάβη, θάνατο ή εκτεταμένες ζημιές σε κοινωφελείς εγκαταστάσεις, ενεργοποιούνται οι διατάξεις του Ποινικού Κώδικα και του Κώδικα Ποινικής Δικονομίας. Σε αυτές τις περιπτώσεις, το κινητό τηλέφωνο μπορεί να θεωρηθεί κρίσιμο αποδεικτικό στοιχείο.

Όπως προβλέπει ρητά ο νέος ΚΟΚ, σε συνδυασμό με τον Κώδικα Ποινικής Δικονομίας, η έρευνα μπορεί να επεκταθεί ακόμη και στην άρση του απορρήτου των επικοινωνιών, καθώς και στα δεδομένα θέσης και κίνησης της συσκευής.

Η διαδικασία αυτή πραγματοποιείται αποκλειστικά με εισαγγελική εντολή και με την τήρηση των εγγυήσεων και των προβλεπόμενων διαδικασιών όπως περιγράφονται στον. 5002/2022, που ρυθμίζει την άρση του απορρήτου για τη διακρίβωση σοβαρών εγκλημάτων.

Παράλληλα, ο Κώδικας Ποινικής Δικονομίας προβλέπει ότι ένα κινητό τηλέφωνο μπορεί να κατασχεθεί ως πειστήριο, εφόσον υπάρχει βάσιμη υποψία ότι περιέχει στοιχεία τα οποία μπορούν να συμβάλουν ουσιαστικά στη διερεύνηση αξιόποινης πράξης.

Συμπερασματικά, η αστυνομία δεν μπορεί να κατασχέσει ή να ελέγξει το κινητό τηλέφωνο ενός οδηγού σε έναν απλό τροχονομικό έλεγχο.

Το ενδεχόμενο αυτό προκύπτει μόνο σε σοβαρά περιστατικά, όπου το κινητό μπορεί να αποτελέσει αποδεικτικό στοιχείο εγκληματικής ενέργειας και πάντα με την τήρηση των προβλεπόμενων από τον νόμο εγγυήσεων.

Διαβάστε επίσης