Το 1996 η Citroen λάνσαρε το 16βάλβιδο Saxo VTS, με κινητήρα 1.6 λίτρων που απέδιδε 120 ίππους και ζύγιζε μόλις 935 κιλά, καθιστώντας το ένα από τα πιο δημοφιλή μικρά σπορ αυτοκίνητα της γενιάς του.

Πριν από τριάντα χρόνια, η Citroen άφησε το στίγμα της στον κόσμο των compact σπορ αυτοκινήτων με το Saxo VTS, θέλοντας να προσφέρει σε όλους τους λάτρεις της οδήγησης ένα πραγματικό go-kart για το δρόμο που θα χαρακτηρίζεται από αξιοπιστία και προσιτότητα άλλα θα είναι κατασκευασμένο για διασκέδαση.

Για να κατανοήσουμε την προέλευση του Saxo VTS, πρέπει να ανατρέξουμε στο AX. Το AX, που κυκλοφόρησε το 1986, καθιέρωσε τη Citroen στην κατηγορία των σπορ αυτοκινήτων πόλης με τα AX Sport και AX GTi, χάρη στον άψογο χειρισμό τους και την τρομερή αναλογία ισχύος-βάρους.

Το Saxo, που κυκλοφόρησε τον Φεβρουάριο του 1996, αρχικά διαδέχθηκε το AX ως το βασικό μοντέλο της μάρκας. Την ίδια χρονιά, το Saxo VTR έκανε το ντεμπούτο του με έναν κινητήρα 1.6 λίτρων 8 βαλβίδων που απέδιδε 90 ίππους. Στη συνέχεια, ήρθε το μοντέλο που προοριζόταν να συνεχίσει την κληρονομιά του AX GTi: το Saxo VTS, με κινητήρα 1.6 λίτρων 16 βαλβίδων TU5J4 που απέδιδε 120 ίππους.

Σχεδιαστικά, χαρακτηριζόταν από τις προεξοχές των φτερών προσεκτικά ενσωματωμένες στα μαρσπιέ και τους διευρυμένους προφυλακτήρες. Στα πίσω φτερά, η προέκταση εκτείνεται από τον θόλο του τροχού μέχρι την εγκοπή της πόρτας, «γλυστρώντας» κομψά κάτω από το πλευρικό προστατευτικό πλαίσιο.

Σε κάθε περίπτωση, το design του παραμένει διακριτικό, έχοντας ένα σήμα 16V στα πίσω φτερά, μια χρωμιωμένη απόληξη εξάτμισης και ειδικές ζάντες αλουμινίου. Κι όμως, κάτω από το καπό, ο κινητήρας TU5J4 απέδιδε 120 ίππους στις 6.600 σ.α.λ., με την κόκκινη γραμμή στροφών στις 7.300 σ.α.λ. Σε συνδυασμό με ένα κιβώτιο 5 ταχυτήτων με μικρότερη τελική σχέση μετάδοσης και βάρος μόλις 935 κιλά, ωθούσε το VTS σε τελική ταχύτητα 205 χλμ./ώρα και του επέτρεπε να επιταχύνει 0-100 χλμ./ώρα σε 8,7’’.

Αναμφίβολα το σήμα κατατεθέν του ήταν το πλαίσιο του: ένα μπροστινό μέρος με χειρουργική ακρίβεια στην οδική συμπεριφορά του, καλά ρυθμισμένο υδραυλικό τιμόνι και ένα παιχνιδιάρικο πίσω μέρος που δεν δίσταζε να απελευθερωθεί τη στιγμή που κάποιος προκαλούσε το αυτοκίνητο.

Μέχρι τα τέλη του 1997, μια αρχική αναβάθμιση της γκάμας αναδιοργάνωσε την σπορ οικογένεια και το 16βάλβιδο μοντέλο απέκτησε το σήμα «16v» που φορούσε κάποτε το ZX.

Η γκάμα VTS καλωσόρισε έτσι τον 1.6i των 90 ίππων (προηγουμένως προορισμένο για το VTR), τον 1.6i των 100 ίππων και τον 1.4i των 75 ίππων. Το 1999, ένα σημαντικό facelift μεταμόρφωσε το μπροστινό μέρος του με προβολείς σε σχήμα αμυγδάλου, καμπυλωτό καπό και μάσκα με μεγάλα σιρίτια, ενώ παραγόταν μέχρι τον Ιούνιο του 2003 στο εργοστάσιο του Aulnay-sous-Bois πριν δώσει τη θέση του στο C2.

Μόλις κυκλοφόρησε στην αγορά, το Saxo VTS απέδειξε στον ανταγωνισμό στους αγώνες αυτό που είχε ήδη υπονοηθεί στο δρόμο. Είτε σε ράλι, ράλικρος, αγώνες πίστας, είτε σε αγώνες στον πάγο, το μικρό Citroen αποδείχθηκε ένα εξαιρετικά αποτελεσματικό, προσιτό και ευέλικτο «εργαλείο».

Η Citroen Sport δημιούργησε ένα πραγματικό αγωνιστικό οικοσύστημα γύρω από αυτό: Saxo Cup, Saxo Challenge, Saxo Rallycross, Saxo Glace, το καθένα με το δικό του σύνολο κανόνων, έτσι ώστε όσο το δυνατόν περισσότεροι άνθρωποι να μπορούν να ξεκινήσουν τους αγώνες με ένα αυτοκίνητο κατασκευασμένο για τον σκοπό αυτό. Το 2001, οι Sebastien Loeb και Daniel Elena έγιναν Παγκόσμιοι Πρωταθλητές WRC Νέων με ένα Saxo Super 1600.